تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 709

مساهمون:

ص٧٠٩
بيت
تشريفهاى فاخر كرده روان ز هر سو * نخ و نسيج و كمخا كو كوز و ساى ساده
و « 1 » به اين معنى مرخم ساى باشد .

سارا

- خالص باشد « 21 » . مثالش يوسف زليخا : بيت « 2 »
چه حاصل زانكه دانى كيميا را * مس خود را نكرده زر سارا
و امير معزى نيز فرمايد « 3 » : [ بيت ]
گشته خجل از رنگ رخ او گل سورى * برده حسد از زلف كجش عنبر سارا

سرگردا

- [ بفتح كاف فارسى ] مرضى است كه سرگيجش نيز گويند و به عربى دوار گويند .

سبنرپا

- [ بفتح سين و سكون با و زاى تازى ] ضد سپيد پا يعنى نامبارك قدم : مثالش خسرو گويد : شعر
نه در دست طبيب ژاژ خايست * كه گاهى سرخ رو گه سبر پايست

ستا

- [ بكسر سين ] بمعنى ستايش باشد چنان كه ناصر خسرو گويد : بيت
بر حمد و ستا مباش فتنه * بر سخته ستان سخن بشاهين
و بمعنى ستايش كننده نيز باشد . مثالش شمس فخرى گويد : بيت
بود مؤيد طبعم هميشه روح قدس * از آنكه باشد طبعم هميشه شاه ستا
و نيز امر بستايش باشد . مثالش حكيم فردوسى گويد : شعر
زنان را ستايى سگان را ستا * كه يك سگ به از صد زن پارسا
و بمعنى سه تو نيز آمده و بمعنى بازى سوم نرد نيز آمده كه ستاره « 4 » نيز گويند و نيز بمعنى سه تار آمده يعنى سازى كه سه تار داشته باشد . مثال معنى دوم حكيم خاقانى بر سبيل كنايه فرمايد : بيت
زين خامهء دو شاخى اندر سه تا انامل * من فارد جهانم و ايشان زياد منكر
هامش
( 1 ) از اينجا تا پايان عبارت را « الف » در حاشيه آورده است . ( 2 ) « س » ندارد . ( 3 ) اين جمله و شعر بعد آن از « ب » است . ( 4 ) « س » : ستار . ( 21 ) برهان گويد فقط صفت مشك و عنبر و زر آيد و نام زن ابراهيم نيز هست .
فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 709 | محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )