تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 681

مساهمون:

ص٦٨١
پير و فرتوت باشد . در مؤيد الفضلا زربان به اين معنى آمده كه بجاى ميم باى موحده باشد « 21 » . مثالش مسعود سعد گويد « 1 » : بيت « 1 »
انگشت چو زرمان رهى از عشق گزانست * كاندر دل او نيست ز لهو و طرب آثار

زهدان

- [ بفتح زاء ] بچه‌دان باشد كه به عربى رحم گويند : مثالش خاقانى گويد : بيت « 1 »
عجوز جهان مادر يحيى آسا * ازو حامل تازه زهدان نمايد

زليفن

- [ به لام و فا . به وزن كشيدن ] تهديد كردن باشد « 22 » . مثالش استاد فرخى گويد : بيت
از لب تو مر مرا هزار اميدست * وز سر زلفت مرا هزار زليفن
و حكيم سوزنى بمعنى انتقام و كينه آورده و گفته : بيت « 1 »
زشت گداى زن بمزدم من * از همه زوكشم زليفن خويش
اما شاه ناصر خسرو مؤيد معنى اول آورده و گفته : بيت « 1 »
كردست ايزد زليفنت « 2 » به قران در * عذر بيفتاد از آنكه كرد زليفن

زون

- [ بضم زاء ] بهره و حصه باشد . مثالش حكيم عنصرى گويد : بيت
به چشم اندرم ديده از زون اوست * بجسم اندرم جنبش از خون اوست

زيان

- نقصان . و زندگانى كننده را نيز گويند . بهر دو معنى شاعر گويد : شعر « 3 »
بدست ولى بخش و تيغ عدو كش * هم اين را زيانى ، هم آن را زيانى
كذا فى التحفه ، اما ازين بيت معنى زندگانى دهنده ظاهر مىشود ، حال آنكه زيان بمعنى زندگانى كننده و زينده « 4 » باشد و بمعنى زندگانى ده « 5 » نيز آمده كه امر * باشد چنان كه حكيم
هامش
( 1 ) « س » ندارد . ( 2 ) « س » : زلينيت . ( 3 ) كلمه از « ن » است . ( 4 ) « س » : زيبنده . ( 5 ) تا علامت ستاره را « الف » در حاشيه آورده است . ( 21 ) در برهان است كه نام ابراهيم عليه السلام نيز باشد ( زروان بزرگ . حاشيهء برهان ) . برهان زرفان نيز آورده است ذيل لغت زربان . و اصل همه زروان است ( حاشيهء برهان ) . ( 22 ) در برهان بمعنى چرخى كه بدان پنبه دانه را از پنبه جدا كنند و بمعنى ترسيدن و بيم بردن نيز هست و بكسر اول هم گويد كه آمده است .