بيت
نباشد فيلسوف آنكس كه باشد * بهر زشتى و ناپاكى تلاتوف
و در فرهنگ بمعنى شور و غوغا نيز آورده .
تف « 1 »
- [ بفتح تا ] گرمى باشد . مثالش حكيم انورى گويد :
بيت
بتف تيغ ز آبش « 2 » بر آورند بخار * بنعل اسب ز خاكش برآورند دخان
و در فرهنگ بمعنى پرتو و روشنى نيز آورده « 3 » و به اين بيت حكيم خاقانى مستمسك شده :
بيت
آه من چندان فروزان شد كه كوران نيم شب * از تف اين آه سوزان رشته در سوزن كشند « 4 »
ترف
- [ به وزن ظرف ] نوعى از ترشى كه از دوغ جوشانيده و خشك كرده سازند و آن را قراقروت نيز « 5 » گويند و مثالش « 5 » هم او « 21 » فرمايد :
بيت
ترف عدو ترش نشود ز آنكه بخت او * گاويست نيك شير و لكن لگدزنست
توف
- [ به وزن صوف ] بمعنى صداى كوه و صدايى كه « 6 » از غلبه و جوش « 7 » مردم در افتد .
مثالش حكيم اسدى فرمايد :
بيت
قلاديده « 8 » در لشكر افتاده توف « 9 » * از آن پهلوان « 10 » حملهء صف شكوف
و نوف نيز آمده [ بنون ] .
مع القاف
تاق
- همان تاغ كه گذشت . مثالش شاعر گويد :
بيت
در جوالت كنم چو « 11 » هيزم تاق * بتبر كوبمت « 12 » طراق طراق
تفرچاق « 13 »
- بمعنى ساخته باشد . كذا فى التحفه .
ترغاق
- [ بضم تا و سكون راى مهمله و بعد از را غين معجمه ] يعنى پاس كه در شب دارند تا خصم و دزد دست نيابند . مثالش مطهر گويد :
بر درگه ميمون تو در نوبت ترغاق * ميران و مهان بر عدد ريگ بر ارى « 22 »
كذا فى الادات .
تلاق
- [ بكسر تاء و بعد از تاء لام ] در مؤيد آن ريش « 23 » باشد كه در ميان فرج بود و در نسخهء ميرزا بمعنى پاچهء ازار نيز آورده .
تتق
- [ بضمتين ] پرده باشد . مثالش خواجو گويد :
گهر بخشندهء ابر تتق بند * در افشانندهء صبح شكرخند
هامش
( 1 ) كلمه در « س » نيست .
( 2 ) « س » : ز تف تيغ ز آتش . ( متن از « ب » و « ن » است ) .
( 3 ) « س » : نيز باشد آورده .
( 4 ) « س » : كشيد . ( متن از « ب » و « ن » است ) .
( 5 ) كلمه از « ب » است .
( 6 ) « س » : صداى .
( 7 ) اصل : وحوش ( متن تصحيح قياسيست ) .
( 8 ) « ب » « ن » قلاديد .
( 9 ) « س » : توب .
( 10 ) « س » : جمله .
( 11 ) « س » : ز هيزم .
( 12 ) « س » « ب » : كويمت ( متن از « ن » است ) .
( 13 ) « س » : تفرجاق : « ب » : تقرچاق . ( متن از « ن » است و در برهان نيز آمده است ) .
( 21 ) يعنى : خاقانى .
( 22 ) برارى جمع برية است . بمعنى بيابانها .
( 23 ) در برهان : گوشت زيادتى .