مع الكاف التازى
تبوك
- [ بفتح تاء و ضم با ] طبق چوبين كه بقالان اجناس « 1 » در آن كنند و تبنگ نيز گويند « 21 » .
مثالش شمس فخرى فرمايد :
شعر « 2 »
خاك بر تارك دوات و قلم * حبذا دبه و جوال و تبوك
تموك
- [ بفتح باء و ضم ميم ] نشانهء تير باشد مثالش هم او فرمايد « 22 » :
بيت
سپر مدح شاه بس كه مرا * نكند پيش تير فاقه تموك
و در تحفه تموك تيرى « 3 » پيكان پهن كه از زخم با گوشت بيرون آيد نيز آمده . مثالش شاعر گويد :
بيت
پسر خواجه دست برد بكوك * خواجه او را بزد به تير تموك
تكوك
- [ بفتح تاء و ضم كاف ] در نسخهء وفائى ظرفى « 4 » باشد كه از زر يا نقره يا غير آن سازند بر صورت شير و از آن شراب خورند « 23 » . مثالش استاد رودكى فرمايد :
بيت
مىگسار اندر تكوك شاهوار * خور بشادى روزگار نو بهار
و حكيم اسدى نيز فرمايد :
بيت
هزار از بزرگان خسرو پرست * تكوك بلورين و بالغ بدست
و در تحفه تلوك آمده ، كه بجاى كاف لام باشد ، و بلوك و بكوك نيز به نظر رسيده .
تاشك
- [ بفتح شين معجمه ] نفايهء « 5 » ماست باشد يعنى آنچه از ماست به كار نيايد و زبون باشد . و مردى چابك را نيز گويند و در فرهنگ بمعنى مسكه باشد .
توشك
- [ بعد از واو شين معجمه ] بر خوابه « 6 » باشد . كذا فى التحفه اما حركت معلوم نشد ، و در فرهنگ [ به وزن كوچك ] آورده و بمعنى بالش و نهالى تركيست .
ترلك
- [ بكسر تا و لام و سكون راى مهمله ] قسمى از قباست « 7 » در تحفة السعادة « 8 » . مثالش شاعر گويد :
بيت
ترك خنجر كش لشكر شكن ترلك پوش * بت « 9 » خورشيد بناگوش و مه ساغر نوش
و در فرهنگ جامهء كوتاه پيشواز آستين كوتاه باشد « 24 » .
ترغاك
- به وزن و معنى همان ترغاق مرقوم .
تبرك
- [ به راى مهمله . به وزن مردك ] مطلق حصار را گويند و بر قلعهء صفاهان بخصوص اطلاق كنند مثال معنى اول شرف شفروه « 10 » گويد :
بيت
يكروزه وجه حاشيهء « 11 » درگه تو نيست * چندين ذخيرهها كه برين سبز تبركست
هامش
( 1 ) « س » : اجنان . ( متن از « ن » و « ب » و « غ » است ) .
( 2 ) كلمه از « ن » است .
( 3 ) « س » نيرى .
( 4 ) « س » : طرفى .
( 5 ) « س » : نقايه . « متن از « ن » و « ب » است ) .
( 6 ) اصل : ترجوانه ( متن تصحيح قياسيست ) .
( 7 ) « ن » : لباسست .
( 8 ) « س » : و در .
( 9 ) « س » : هست . ( متن از « ن » و « ب » است ) .
( 10 ) « س » : شعر ده .
( 11 ) « س » : چاشته . ( متن از « ن » است ) .
( 21 ) در برهان نام قلعهاى در كنار قلزم نيز هست ( و بعبارت صحيحتر موضعى ميان وادى القرى و شام ) .
( 22 ) يعنى : شمس فخرى .
( 23 ) در برهان بضم اول معنى نشانهء تير نيز دارد .
( 24 ) در برهان است كه جامهء آستين كوتاه پيش باز باشد .