بنو
- [ بفتح باء و ضم نون ] خرمن باشد و بنوه نيز آمده . ايضا منه « 21 » .
باهو
- [ بضم ها « 1 » ] چوب « 2 » دستى كه شتر بانان بدست گيرند . مثالش حكيم سوزنى فرمايد :
نظم « 3 »
هر كه از پشت دلش بار و لاى تو فكند « 4 » * زخم با هو خورد از حادثهء چرخ بلند
و استاد فرخى نيز « 5 » گويد :
بيت
من چون چنان بديدم جستم « 6 » ز جاى خواب « 7 » * باهو بدست كرده باشتر شدم فراز « 22 »
و بمعنى بازو نيز آمده .
بختگاو
- [ بضم باء و سكون خاى معجمه و تاى قرشت با كاف فارسى ] يعنى اخلاطى كه با يكديگر بجوشانند و بدن بيمار را به آن بشويند و به عربى آن را نطول گويند [ بنون و طاى مهمله به وزن قبول ] كذا فى السامى ، و بخاطر مىرسد كه [ بباى فارسى « 23 » ] بايد .
بادرو
- [ به سكون دال و ضم راى مهمله ] در نسخهء ميرزا ترهايست همچو « 8 » ريحان كه آن را بادرونه و بادرنجبويه نيز گويند . « 24 » اما در كتب طبى ترهايست كه او را ترهء خراسانى نيز گويند . مثالش شمس فخرى گويد :
شعر
كيوان براى ترهء شيلانت « 25 » روز بار * از كشتزار اجرام آورده بادرو
بنگو
- [ بنون و كاف فارسى ، به وزن بدخو ] برزقطونا . مثالش مولانا احمد اطعمه گويد :
شعر
طبيب از ارده « 9 » و خرما بگو و مغز مبر « 10 » * برو بمعدهء بنگى چكار بنگو را
بو
- [ بفتح با ] پوست « 11 » شتر بچه كه درست كشيده باشند بكاه و جز آن پر كنند و پيش ناقه « 12 » برند تا او بتصور بچه شير بدهد .
برو
- [ بفتح باء و ضم راى مهمله ] ابرو باشد مثالش شمس فخرى گويد :
بيت
خورشيد را بلرزد از بيم استخوان * با او اگر بعربده پرچين كنى برو
و استاد بهرامى نيز گويد :
بيت
بغمزه تير و مژه تير و قد و قامت تير * برو كمان و بباز و درون فكنده كمان
و [ بضمتين ] مخفف بروت نيز باشد . چنان كه « 13 » فردوسى « 14 » گويد :
بيت
كه دارد گه كينه پاياب او * نديده بروهاى پرتاب او
بيو
- [ بفتح باء و ضم ياء ] عروس باشد
بيوك
[ باضافهء كاف ] نيز گويند ، و گذشت مثالش « 15 » حكيم سنائى گويد :
شعر
برهى ، گر كنى بفردى خو « 16 » * از خلاف خسوره « 26 » ننگ بيو « 17 »
هامش
( 1 ) « س » : بضم با .
( 2 ) « س » : جوب .
( 3 ) اين كلمه از « ن » است .
( 4 ) « س » : كند .
( 5 ) اين كلمه از « ب » است .
( 6 ) « س » : چشم .
( 7 ) « س » : خوب .
( 8 ) « س » : همجو .
( 9 ) « س » : آزرده .
( 10 ) « س » : بگو مغز .
( 11 ) « س » : بوشت .
( 12 ) اصل : بيش . . .
( 13 ) اصل : چنانچه .
( 14 ) « س » : فردوسى نيز .
( 15 ) « س » : و مثالش .
( 16 ) « س » : خوى .
( 17 ) « س » : بيوى .
( 21 ) يعنى از نسخهء ميرزا .
( 22 ) اين شعر در ديوان فرخى چاپ عبد الرسولى ظاهرا نيست .
( 23 ) يعنى :
پختگاو
( 24 ) بادرنگ بويه و بقلة اترجيه نيز آن را گويند . ( برهان ) .
( 25 ) شيلان ، بساط پادشاهان
( 26 ) خسوره ، پدر زن .