تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 188

مساهمون:

ص١٨٨
و در فرهنگ بضم ياء و تاء آورده بمعنى هر چه « 1 » غرنده باشد عموما و رعد خصوصا . و در نسخهء وفائى بختو ، شوى مادر باشد .

بچه كو

- حرامزاده را گويند و آن را خشوك نيز گويند و سند و سندره و فغاك نيز خوانند .

بيو

- [ به وزن ديو ] كرمكى باشد كه در جامهء پشمين افتد و بعضى آن را بيد خوانند . مثالش فخر الدين ابو المعالى گويد : نظم « 2 »
ز عدلش گرگ با صد حيله و ريو * نهان گردد بپشم ميش « 3 » چون بيو

بستو

- دو معنى دارد ، اول خمچهء كوچك باشد كه روغن و دوشاب و غيرهما در آن كنند و بستوقه معربش باشد . مثالش شيخ نظامى گويد : شعر « 2 »
چو گردون با دلم تا كى كنى « 4 » حرب * به بستوى تهى « 5 » سر مىكنى چرب
دوم در فرهنگ بمعنى چوبى « 6 » باشد كه بدان ماست را بشورانند تا مسكه از دوغ جدا شود .

بياستو

- [ بكسر باء و بعد از باء ياى حطى و سكون سين مهمله و ضم تاء ] در نسخهء وفائى دهان دره باشد . مثالش استاد معروفى گويد : بيت
بيا ستو نبود خلق را مگر به دهان * ترا بكون بود اى كون بسان دروازه
و صاحب تحفه بمعنى گنده دهان آورده و شمس فخرى مؤيد اين معنى فرمايد : بيت
گفتم ترا ببخشش و كوشش با بر و شير * نسبت كنم و ليك نمىآيدم نكو
زيراك اين چو دودى باشد سياه رنگ * و ان نيز گربه‌ايست به نسبت بياستو

بارو

- [ بضم راء مهمله ] بمعنى حصار باشد مثالش جلال خوافى گويد : شعر
تا ترا جاى پاى بارو شد * برج سيمين فزود بارو را

بانو

- بمعنى خاتون خانه باشد . خاقانى فرمايد : شعر « 2 »
كافرم گر چون تو در اسلام و كفر * هيچ بانو خوانده‌ام يا ديده‌ام

برغو

« 7 » - [ بضم باء و غين معجمه ] شاخى ميان تهى كه چون نفير نوازند . مثالش شيخ آذرى گويد : نظم « 2 »
آه سحر از نايژهء « 8 » صبح بر آمد * بيجان « 9 » به هوا چون نفس از لولهء برغو
و شيخ مطهر نيز گويد : بيت
ز بانگ طبل و دم ناى و نالهء برغو * همى دريده دل كوه و سينهء كردر
و برقو نيز به نظر رسيده ، كه بجاى غين « 10 » قاف باشد .

بو

- معروف « 21 » - و ديگر بمعنى « باشد » آمده . مثال اين معنى حكيم سنائى فرمايد : شعر
اى شكل دهان تو كم از نيست * كى بو كه كنى كم از دهانم

برمو

- [ به راى مهمله و ميم . به وزن بدخو ] بمعنى انتظار باشد در نسخهء ميرزا . مثالش شاعر گويد : بيت
هست آسان رفتنم بر موى سر * نزد من بسيار از بر موى وصل
هامش
( 1 ) « س » : هر جه . ( 2 ) اين كلمه از « ن » است . ( 3 ) « س » : بيش . ( 4 ) « س » : لنى . ( 5 ) « س » : بستون نهى . ( 6 ) « س » : جوبى . ( 7 ) اين كلمه از « ب » است . ( 8 ) « س » : تايژه . ( 9 ) « ن » « س » : بيجان ؛ « ب » : هيجان . ( 10 ) « س » : عين . ( 21 ) يعنى : رائحه ، عطر .