بيت « 1 »
خاكپايت را زحل از ديده بر سر مىنهد * آرى آرى هست دايم كار هندو باژگون « 2 »
بوىدان
- يعنى ظرفى كه در آن از عطريات چيزى باشد .
بخستن
- [ بضم باء و فتح خاى معجمهء مشدد و تا « 3 » ] يعنى صدا كردن دماغ خفته .
بيران
- [ به وزن و معنى ويران ] باشد
بيوگندن
- [ بكسر باء و فتح يا و كاف فارسى ] يعنى بيفكندن .
بشكليدن
- [ بكسر باء و لام و سكون شين معجمه و فتح كاف تازى ] يعنى نشان كردن .
برسان
- [ به راء و سين مهملتين به وزن افسان ] دوشاب اعلى را گويند . و [ بضم باء ] اژدها باشد و به اين معنى بروسان [ به وزن عروسان ] نيز آمده .
بابزن
- [ به وزن بادزن ] سيخ آهن و چوب « 4 » كه بر آن مرغ بريان كنند و آن را چلوچوب و جلوچوب [ اول « 21 » بجيم فارسى . و دوم « 22 » بجيم تازى ] نيز گويند . مثالش استاد معزى گويد :
شعر
معلقست و گرفتار و عاجز و گردان * دل عدوت ز بس كاندر و فريب و فنست
گهى چو مرغ هوا و گهى چو مرغ بدام * گهى چو مرغ قفس گه چو مرغ بابزنست
بارمان
- [ به وزن كاروان ] نام پهلوانى تورانى « 5 » .
بنگن
- [ بنون و كاف فارسى . به وزن مجلس ] آن آهن پهن « 6 » كه آن را دستهء كژ باشد و در دو طرف آن ريسمانى « 7 » بسته باشند يكى دستهء آن بگيرد و ديگرى ريسمان كشد و به آن زمين را هموار كنند و آن را گرا نيز گويند [ بضم كاف فارسى و تشديد راى مهمله ] و به عربى منسفه و مسوات خوانند [ هر دو بكسر ميم و اول « 21 » به سكون نون و فتح سين مهمله و فاء - و دوم « 22 » به سكون سين مهمله ] و بتاى قرشت آمده در « 8 » فرهنگ كه بتگن « 9 » باشد .
بابيزن
- [ باى دوم نيز تازى و زاى هوز به وزن باريدن ] ضمان را گويند . بابيزان مثله .
و در فرهنگ بابيزن مخفف بادبزن نيز باشد .
باردان
- [ به وزن كاردان ] صراحى باشد در نسخهء ميرزا و در مؤيد الفضلا [ بباى فارسى « 23 » ] بمعنى جوال آورده از هر چه « 10 » باشد و گفته كه حكيم خاقانى بمعنى صراحى استعمال كرده . بمعنى جوال حكيم سنائى گويد :
شعر « 1 »
چو اندر باردان او يكى ذره نمىگنجد * چگونه « 11 » كل موجودات را در باردان دارد
باغشيرين
- نام نوائى و لحنى از جملهء سى لحن باربد . مثالش شيخ نظامى فرمايد :
بيت
چو « 12 » كردى باغشيرين را شكر بار * شدى باغ از « 13 » زمين بوسش شكرخوار
بويان
- بو كننده . مثالش حكيم انورى فرمايد :
هامش
( 1 ) اين كلمه از « ن » است .
( 2 ) « س » : بازگون .
( 3 ) « ب » « س » : تاى .
( 4 ) « س » : جوپ .
( 5 ) « س » :
نورانى .
( 6 ) « س » : بهمن .
( 7 ) « س » : ريسما .
( 8 ) « س » : و در .
( 9 ) « س » : بتشگن . اين دو كلمه منحصرا در « ن » آمده است .
( 10 ) « س » : از هر چه ؛ « ن » : از هر چيز كه .
( 11 ) « س » : چكونه .
( 12 ) « ب » چه ؛ « س » : جو .
( 13 ) « س » : ار .
( 21 ) يعنى كلمهء اول .
( 22 ) يعنى كلمهء دوم .
( 23 ) يعنى : پاردان .