تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 185

مساهمون:

ص١٨٥
گويند ، كذا فى المؤيد . و ظاهرا [ بكسرتين ] بايد . « 21 »

برمجيدن

- [ به راء مهملتين و جيم تازى به وزن پروريدن ] يعنى لمس كردن و دست ماليدن . مثالش لطيفى گويد : نظم « 1 »
تو دل‌فريب جهانى بشيوهء خوبى « 2 » * ببرمجيدن يوسف ببوى يعقوبى

برغمان « 3 »

- [ براء مهمله و غين معجمه و ميم به وزن ارمغان ] مار بزرگ باشد .

بتاييدن

- [ بتاى قرشت و دو ياى حطى به وزن دمانيدن ] يعنى بگذاشتن « 4 » .

بيون

- [ بياى حطى « 5 » به وزن فسون ] افيون باشد و ابيون نيز گويند ، و گذشت .

بسغديدن

- [ بسين مهمله و غين معجمه و دالين مهملتين . به وزن بلرزيدن ] ساخته شدن و مهيا گشتن .

بشكوليدن

- [ بفتح باء و دال مهمله و سكون شين معجمه و ضم و كاف و كسر لام ] جلدى نمودن و در كار حريص بودن .

بشبيون

- [ بشين معجمه و باى دوم نيز تازى و ياى حطى . به وزن فرفيون ] در شرفنامه بمعنى فربه باشد و در مؤيد الفضلاء بشيون آمده [ به وزن افيون ] كذا فى الادات .

بكتوسان

- [ بتاى قرشت و سين مهمله . به وزن مخموران ] نام مردم كيس « 22 » دانا . كذا فى الشرفنامه .

بكهوجتان

- [ بفتح باء و سكون كاف و واو و جيم تازى و ضم‌ها و بعد از جيم « 6 » تاى قرشت ] در شرفنامه بمعنى خرپشته باشد .

بنشاختن

- [ بكسر باء ] يعنى بنشاندن . مثالش استاد « 7 » لبيبى فرمايد : بيت
چو باز آمد از حمله و تاختن * بفرمودش از پاى بنشاختن

به آفرين

- خواهر اسفنديار بن گشتاسب كه ارجاسب او را اسير كرد و در دژ روئين محبوس داشت ، بعد از آن اسفنديار به آنجا رفت و ارجاسب را كشت و به آفرين را بيرون آورد .

به گزين

- يعنى آنكه نيكو اختيار كند . وسيم را سره كند كه بتازى نقاد خوانند . و نيز بمعنى مختار و گزيده باشد . مثالش خلاق المعانى بمعنى اخير گويد : بيت
چون مىدهى مرا تو عطاهاى به گزين * جز به گزين چه آرمت آخر زاخريان
و معنى اخريان گذشت « 8 » . و بمعنى گزيدن و انتخاب كردن نيز آمده . چنان كه « 9 » ابن يمين گويد : بيت
شاها سپهر اگر چه كه فرقى « 10 » نمىنهد * اندر ميان اهل هنرگاه به گزين « 11 »

برازيدن

- [ بفتح با و دال و كسر زاى معجمه ] زيبا نمودن باشد . مثالش خفاف گويد : بيت
تا بكى از عجب گرازيدنت * در نظر خويش برازيدنت

باشگون و باژگون

- هر دو بمعنى بر گردانيده و مقلوب باشد . مثالش ركن الدين بكرانى « 12 » گويد :
هامش
( 1 ) اين كلمه از « ن » است . ( 2 ) « س » : بعشوه و خوبى . ( متن از « ن » و « ب » است ) . ( 3 ) « س » : برمغان . ( 4 ) « س » : بگداشتن . ( 5 ) دو كلمهء بباى حطى از « ن » است . ( 6 ) « و ضم ها و بعد از جيم » در « س » نيست از « ب » و « ن » است . ( 7 ) « ب » : مثالش « س » : استاد . ( متن از « ن » است ) . ( 8 ) « س » : گذشتست . ( 9 ) اصل : چنانچه . ( 10 ) « س » : چه فرقى ؛ « ن » : چه كه خرقى . ( متن از « ب » است ) . ( 11 ) « س » : برگزين . ( 12 ) « س » : راكن الدين . . . ؛ « ب » : سراج الدين راجى . ( 21 ) بوخل ، نيز بمعنى خرفه است . ( 22 ) كيس ، زيرك . دانا . باكياست .
فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 185 | محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )