تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ فارسى برهان قاطع ( فارسى ) — صفحة 908

مساهمون:

ص٩٠٨

نكته -

با تاى قرشت بر وزن و معنى نقطه است و نشانى را نيز گويند كه به زدن سرانگشت يا سر چوب در زمين به هم رسد و در عربى به معنى وجه و دليل باشد و نكات جمع آن است .

نكته بادى -

با باى ابجد سخن ملايم و دلپذير باشد و سخنان لاف و گزاف و دروغ را نيز گويند .

نكته پرگار -

به ضم باى فارسى كنايه از سخن دلپذير باشد .

نكژده -

به فتح اول و ثانى و سكون زاى فارسى و دال بىنقطه مفتوح كوزه و مشربه سفالين را گويند و به اين معنى با كاف فارسى هم آمده است .

نكل -

به كسر اول و ثانى و سكون لام پسر امرد نوخواسته را گويند و به فتح اول و سكون ثانى هم گفته‌اند و با كاف فارسى هم به نظر آمده است .

نكونتن -

به فتح اول و نون مكسور بر وزن عدوفكن به لغت زند و پازند به معنى كشتن باشد .

نكوه -

به فتح اول و ثانى به واو كشيده و به ها زده فاعل نكوهش باشد كه به معنى عيب جوينده و بدگوينده باشد و امر به اين معنى هم هست يعنى عيب‌جويى و بدگويى كن .

نكوهد -

به فتح اول و رابع كه ها باشد و سكون دال در آخر يعنى سرزنش كند و عيب مردم گويند .

نكوهش -

به فتح اول و كسر رابع و سكون شين نقطه‌دار در آخر به معنى سرزنش و عيب‌گويى و مذمت باشد و به كسر اول هم گفته‌اند و به معنى مصدر نيز آمده است كه عيب گفتن و مذمت كردن باشد .

نكوهنده -

بر وزن فروزنده عيب جوينده و سرزنش كننده را گويند .

نكوهيد -

به فتح اول بر وزن صبوحيد ماضى نكوهيدن است يعنى سرزنش كرد و عيب گفت و مذمت نمود و به كسر اول هم گفته‌اند .

نكوهيدن -

به فتح اول بر وزن صبوحيدن به معنى سرزنش كردن و عيب گفتن و مذمت نمودن باشد و به كسر اول هم گفته‌اند .

نكوهيده -

به فتح اول بر وزن صبوحيده به معنى ناپسنديده و عيب كرده شده باشد و قابل سرزنش و ملامت را نيز گويند .

بيان هيجدهم در نون با كاف فارسى مشتمل بر بيست و دو لغت و كنايت

نگ -

به فتح اول و سكون ثانى كام را گويند كه سقف دهانست .

نگار -

بر وزن شكار به معنى بت باشد كه به عربى صنم گويند و به معنى نقش و مرادف نقش هم هست همچو نقش و نگار و نقشى كه از حنا بر دست و پاى محبوب كنند و نگارنده و نقش كننده دهان را نيز گويند و امر به اين معنى هم هست يعنى بنگار و نقش كن و كنايه از محبوب و معشوق و شخصى است كه او را بسيار دوست دارند .

نگارخانه -

خانه‌اى را گويند كه به نقش و نگار آراسته باشد يعنى نقاشى كرده باشند .

نگاشت -

به سكون شين و تاى قرشت ماضى نگاشتن است يعنى نوشت و نقش كرد و ساخت .

نگاشتن -

به كسر اول بر وزن فراشتن به معنى نوشتن و نقش و نگار و نقاشى كردن باشد .

نگاشته -

به معنى نقش كرده شده و نوشته و ساخته شده باشد .

نگران -

به كسر اول بر وزن پسران به معنى منتظر و بيننده و تأمل كننده باشد .

نگرستن -

به كسر اول و فتح ثانى مخفف نگريستن است كه به معنى نگاه كردن و ديدن باشد .

نگرش -

به كسر اول و سكون آخر كه شين نقطه‌دار باشد به معنى نگرستن است كه به معنى نگاه كردن و ديدن باشد .

نگريدن -

بر وزن درويدن به معنى نگرش باشد كه ديدن و نگاه كردن است .

نگريستن -

به سكون سين بىنقطه و فتح فوقانى به معنى نگريدن است كه نگاه كردن و ديدن باشد .