تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ فارسى برهان قاطع ( فارسى ) — صفحة 428

مساهمون:

ص٤٢٨
فرمودى نوشتن بعضى واضع اين رقعه فريدون را مىدانند و از اين است كه فارسيان بر آن رقعه پيام ايزد و پيام نيو آفريدون مىنويسند و جمعى او را نوح مىدانند و عربان سلام على نوح فى العالمين مىنويسند و به زعم اهل هند روز پنجم اسفندار ماه باشد كه درجه پنجم حوت است و در اين روز رقعه كژدم مىنويسند به سبب آن كه مىگويند درجه پنجم حوت صورت حشرات دارد .

رقون -

بر وزن زبون به معنى حنا باشد و آن برگى است كه بكوبند و بر دست و پا بندند و به ضم اول هم آمده است .

رقيبان راز -

كنايه از عارفان و اصحاب مشاهده و نگه‌دارندگان اسرار و راز باشد .

رقيبان هفت بام -

كنايه از سبعهء سياره است .

رقيمهء اول -

كنايه از عرش و كنايه از حرف الف باشد .

بيان هفدهم در راى بىنقطه با كاف تازى مشتمل بر يازده لغت

رك -

به فتح اول با خود از قهر و خشم آهسته آهسته حرف زدن باشد و به اين معنى با زاى نقطه‌دار نيز گفته‌اند و به معنى رسته و صف كشيده هم آمده است و به لغت زند و پازند به معنى تو باشد و به عربى انت گويند .

ركاب -

به كسر اول بر وزن نقاب پياله باشد هشت پهلو و دراز و به معنى اسب سوارى هم آمده است و در عربى حلقه مانندى را گويند از طلا و نقره و امثال آن كه در دو طرف زين اسب آويزند و به وقت سوارى پنجه‌هاى پا را در آن كنند .

ركابدار -

پياده را گويند كه همراه سوار به راه رود و در اين روزگار او را جلودار خوانند و شخصى كه نعلبكى و پياله نگاه مىدارد .

ركابى -

بر وزن حسابى پياله و نعلبكى و طبقچه باشد و اسب جنيبت و كتل را نيز گويند و شمشيرى كه بر پهلوى اسب بندند و آن را زير ركابى خوانند .

ركاسه -

به ضم اول بر وزن خلاصه خارپشتى كه خارهاى خود را چون تير اندازد به عربى ابو مدلج گويند .

ركاشه -

با شين نقطه‌دار بر وزن و معنى ركاسه است كه خارپشت تيرانداز باشد .

ركان -

به فتح اول بر وزن زبان يعنى سخن‌گويان با خود آهسته آهسته از روى خشم و قهر و به اين معنى با زاى نقطه‌دار هم آمده است .

ركنى -

به ضم اول بر وزن قطنى زر خالص باشد منسوب به شخصى و آن شخص كيمياگر بوده و ركناباد شيراز را نيز گويند .

ركوتا -

به فتح اول و ثانى به واو رسيده و فوقانى به الف كشيده به زبان زند و پازند به معنى هشيار و صاحب هوش باشد .

ركوم -

به فتح اول بر وزن سموم به لغت زند و پازند به معنى شما باشد كه خطاب با تعظيم و خطاب با جمع است و به عربى انتم گويند .

ركيدن -

بر وزن مكيدن يعنى خودبخود سخن گفتن از روى قهر و غضب .

بيان هيجدهم در راى بىنقطه با كاف فارسى مشتمل بر سيزده لغت و كنايت