و تر است و « 1 » جاى ديگر گفته است كه در زمستان حمل طعام بر بدن و معده آسانتر است و بعد از زمستان ، بهار . و دشوارترين « 2 » احتمال طعام بر ابدان در تابستان است و بعد از آن در پاييز .
اما تغييرات غير طبيعيه هوا بر دو قسم است :
يكى آنكه مضاد طبيعت نباشد و ديگرى باشد . اما آنچه مضاد نباشد مثل تغيير هوا از اسباب سماويّه و يا ارضيّه . اما سماويه مانند اجتماع آفتاب با بسيارى از كواكب درخشنده پرنور از متحيّره و ثوابت مثل شعرى يمانيه و شعرى شامى و قلب الاسد و عين الثور كه موجب زيادتى گرمى هوا گردند اگرچه در زمستان باشد ؛ زيرا كه روشنى و نورانيت اين ستارهها با « 3 » انضمام نور آفتاب باعث زيادتى گرمى است به جهت اينكه اضواء ، حارّاند و محدث حرارت . اما اسباب ارضيه چنانچه از اختلاف مساكن حاصل مىشود و مختلف مىگردد مساكن به اعتبار هوا از « 4 » پنج وجه و اين تقسيم بر سكّان غير خط استواء است و اما در خط استواء هشت فصل مىباشد به جهت اينكه هر فصلى دوبار مىآيد ، يكى مقابل ديگرى و قسمت هر فصلى يك ماه و نيم مىافتد و وجه تكرار فصول در خط استواء آن است كه آفتاب دو مرتبه به سمت الرأس در نقطهء اعتدالين مىرسد ، لهذا دو صيف واقع مىشود و دو بار از سمت الرأس مىگذرد و به نقطهء انقلابين مىرسد و از اين جهت دو شتاء به هم مىرسد « 5 » و هريك از « 6 » اينها مقابل ديگرى است و مراد از اعتدالين حمل و ميزان است و انقلابين سرطان و جدى كه يكى را اعتدال ربيعى و ديگرى را خريفى و يكى را انقلاب صيفى و ديگرى را انقلاب شتوى نامند . بيان اين مطالب تفصيلى دارد از جمله تقسيم ربع شمالى از زمين است
هامش
( 1 ) . ب : و در
( 2 ) . ب : بعد از زمستان و بهار دشوارترين
( 3 ) . ب : به
( 4 ) . ب : بر
( 5 ) . ب : رسد
( 6 ) . الف : - از