كه اعظم مجفّفات است و افراط آن مضر و ممنوع است در هر فصل « 1 » ، اما اگر به حد اعتدال و به حسب خواهش طبع باشد به هيچوقت و فصل مضر نخواهد بود .
از بابت ترطيب بدن و اصلاح خشكى فصل لازم است كه يك روز نه يك روز به حمام بروند و استعمال آب نيمگرم و فرورفتن در آن و توقف در حوضى « 2 » كه آب نيمگرم دارد اولا به قدر نيم ساعت بماند تا بدن را ترطيبى حاصل شود و به « 3 » روغن بنفشه بادام ، تمامت بدن را چرب نمايند و بعد از لحظهاى بشويند .
و از اعراض نفسانى احتراز نمايند و مرتكب امرى شوند كه موجب فرح و سرور گردد و به جهت تقويت روح نفسانى از « 4 » عطريات و گلهاى خوش بوى ملايم ببويند .
اما فصل شتا : كه زمستان باشد مزاج آن سرد و تر است مثل مزاج بلغم به اعتبار آنكه آفتاب دور از سمت رأس است و نزول باران و برف باعث نداوت و ترى هوا است و مناسب است به صاحبان مزاج صفرا .
و امراض اين فصل مختصرا زكام و نزله و سرفه است به واسطهء توليد بلغم وافر ، و امراض بلغمى در اين فصل زياد است « 5 » به سبب تكثيف مسام سر و بدن و كثرت ارتفاع ابخرهء غليظهء متولده از مواد باردهء رطبه به سوى سر و انصباب و نزول « 6 » آن به هر عضوى كه ضعيف باشد مانند دندان و گوش و چشم و حلق و حجابات صدر و قصبهء ريه و ريه و معده و غيرها و مسمى مىشود به اسم مرض خاص مثلا در چشم ، رمد در حلق ، خناق و در حجابات صدر ، ذات الجنب به اقسامها و در قصبهء ريه ، ذات الريه و سل و لهذا زكام و نزله را امّ الامراض ناميدهاند .
هامش
( 1 ) . ب : فصلى
( 2 ) . الف : حوض
( 3 ) . ب : با
( 4 ) . ب : - از
( 5 ) . الف : + و
( 6 ) . ب : نزله