بالجمله اين فصل به جهت صاحبان مزاج بلغمى و مشايخ به هيچ وجه مناسب نيست و « 1 » كمال مخالفت را به مزاج آنها دارد به حدى كه متنفر و متأذّى مىشوند از « 2 » حالت خودشان . و تدبير ابدان معتدله در اين فصل بايد مايل به گرمى و خشكى باشد و بر حافظين صحت واجب و لازم است كه پوشش بدن را زياده نمايند و از لباسهاى پشمين مثل شال كشميرى و كرمانى و اقسام پوستها مانند قاقم و پوستهائى كه از خراسان و شيراز و ساير جاها [ از ] سمور و سنجاب و خز مىآورند [ استفاده نموده ] و جامههاى ابريشمى و پنبهدار بپوشند « 3 » و افروختن آتش به هيمهء خشك خوبى « 4 » كه بوى بد و دود نداشته باشد و خود را و مكان خود را گرم داشته باشند و در مكانهاى مرتفع كه آفتاب بر او بتابد و از رطوبات و نم محفوظ باشد مسكن نمايند و بر فرشهاى گرم و نرم بنشينند و در وقت خواب لحاف را گرم كرده به خود بپوشانند .
و استعمال رياضت و تعب و حركت ، زياده از ساير ازمنه بايد نمود خصوصا جمعى كه در بدن ايشان رطوبت زيادى داشته باشد . از فصد و حجامت و قى و اسهال قوى نهايت احتراز لازم دانند اما در وقت احتياج ، مسهلات ضعيفه و « 5 » يا متوسطهء قويه و فصد به قدر حاجت و ضرورت جايز است و غذا در اين فصل به جهت حافظين صحت بايد غذاى معتدل غليظ « 6 » باشد مثل هريسه و كلهپاچه و گوشت شيشك و آب گوشت آن و گوشت نمكسود و گوشت شكار با ادويهء حاره و مطنجن و كباب و بريان و گوشت كبك و گنجشك و كبوتربچه و تيهو و بلدرچين و امثال اينها ؛ زيرا كه حرارت غريزى در اين فصل مجتمع و قوى است و هضم در اين فصل اقوى و نيكو است چنانچه استاد كل ابو الطب بقراط فرموده كه باطن در زمستان و بهار بالطبع گرم
هامش
( 1 ) . الف : - و
( 2 ) . ب : در
( 3 ) . ب : نپوشند ؛ خلاصه الحكمه ، تصحيح اسماعيل ناظم ، ج 2 ص 912 : پوشند
( 4 ) . ب : خشك و خوبى
( 5 ) . ب : - و
( 6 ) . ب : - غليظ