شرط آنكه فانوس و يا مردنگى و امثال آن ، كه اسباب حفظ آن است بر او بگذارند و سر شمع را بگيرند و نزديك آتش و محل وزيدن باد و امثال آنكه موجب سرعت ذوب و يا اطفاء آن است نباشد . به اين مدت كه عمر طبيعى او است بدون آسيب مشتعل و روشنىبخش خواهد شد . در اين ضمن متدرجا به تحليل حالّ و محل ، فانى و منتفى خواهد گرديد به فناء طبيعى و به اين اجل طبيعى ، اشاره فرموده است خداوند متعال در قرآن خود به قوله تعالى « اينما تكونوا يدرككم الموت و لو كنتم فى بروج مشيّدة » « 1 » .
و اجل اخترامى كه معلقى باشد آن است كه حرارت غريزيه منطفى نشود به واسطهء انتفاء رطوبت غريزيه ، بل به اسباب ديگر ، مثل شمع « 2 » كه روشن بكنند در مهبّ رياح يا نزديك آتش قطعا به واسطهء وزيدن بادهاى تند خاموش خواهد شد و يا به سبب حرارت به سرعت گداخته مىگردد و شمعى كه در شش ساعت بايد بسوزد در دو ساعت سوخته ، مضمحل و فانى خواهد گرديد به نحو اطفاء يا به ذوب . همچنين است شمعهء وجود انسانى هرگاه مواظب تدبيرات حفظ الصحه بشوند و استعمال ستهء ضروريه و صرف قوا و افعال و ملزومات آن را با جميع شرايط به حد اعتدال نمايد ، از روى قطع و يقين ، عامل اين عمل به عمر طبيعى كه يك صد و بيست سال است خواهد رسيد و هرگز مبتلا به آلام و اسقام نخواهد گرديد .
توضيحا اينكه اغلب اشخاص در معرض امراض و ناخوشيهاى مهلك درمىآيند و يا در حالت صحت ناقص صورى ، دايما اظهار كسالت و ضعف بنيه و وجع عظام و سوء هضم و اشتها اظهار مىكنند ، سبب آن است كه طريقهء اكل و شرب و ترتيب آن و مقدار خواب و بيدارى و حركت و سكون و اقسام رياضات و استفراغات از قبيل رفتن حمام و مباشرت نسوان و امثال آن به هيچ وجه بلديّت ندارند من غير شعور به هر قسم پيش بيايد عمل مىكنند و چنان دانستهاند كه بايد در زمان ناخوشى و
هامش
( 1 ) . آيه شريفه 78 سوره نساء
( 2 ) . در نسخه الف در تمامى موارد به جاى شمع ، شمعه مىباشد : مصحح