فايده هشتم در بيان خواص عسل و شكر و گزنگبين و . . .
در بيان خواص عسل و شكر و گزنگبين و مربّيات و بعضى از حلويّات معروفه عسل النحل : ( به فتح عين و سين و لام و فتح نون و سكون حاء و لام ) . به فارسى انگبين و شهد نامند . بهترين آن سرخرنگ شفاف و « 1 » خوشبوى غليظ خوشطعم صادق الحلاوت است كه در آن مطلق موم نباشد و بعد از آن ، سفيد نباتىرنگ و اين از براى تغذيه و لذت خوب است و ربيعى آن بهتر از صيفى است و شتوى آن زبون و كهنهء آن فاسد و مورث جنون .
طبيعت تازهء آن در آخر دوم ، گرم و خشك . منافع آن ، جالى و مفتّح سدد و افواه عروق و مقطع و منقى بلغم لزج و رطوبات و جاذب آنها از عمق بدن و زايلكنندهء استرخاء و استسقاء و انواع رياح و سموم بارده و جالينوس گفته : « هيچچيز بهتر از عسل نيست در نفع از براى بدن و علاج اكثر امراض » . و به جهت مبرودين و بلغمى مزاجان با رعايت زمان و فصل و بلاد بارده نافع و مضر مخالف اينها . مصلح آن آب انار ترش و آبليمو . و نوعى از عسل خريفى مىشود كه « 2 » از بوييدن آن عطسه مىآيد و غشى و عرق سرد آورد و عقل را زايل كند . آن را به هيچ وجه نبايد خورد و نيز نوعى از عسل مىباشد كه خواص آن مانند شوكران است ، استعمال اين هم « 3 » جايز نيست كه سميت دارد .
سكّر : ( به ضم سين و فتح كاف مشدده و راء مهمله ) . به فارسى شكر به شين معجمه نامند و آن عصارهء نباتى است شبيه به نى و بىتجويف كه بعد از طبخ منعقد گردد و هرگاه بىتصفيه باشد شكر سرخ نامند . چون بار ديگر طبخ داده و صافكرده در
هامش
( 1 ) . ب : - و
( 2 ) . الف : - كه
( 3 ) . ب : نيز