رواصير : ( به فتح را و واو و الف و كسر صاد بىنقطه و سكون ياء مثناة تحتانيه و راء مهمله ) . ماهيت آن عبارت از بقولى است كه در آب پخته و در روغن بريان نموده ، در آب ميوههاى ترش مانند انار و سيب و به و ريباس و آبغوره و سماق و يا رب و يا شربت اينها و يا ماست و يا كشك اندازند و تناول نمايند و از جملهء اغذيه است و به فارسى بورانى نامند . طبيعت آن به حسب آنچه از او مىسازند مختلف مىباشد و آنچه را كه از سبزيهاى بارد و كدو ترتيب دهند مسكن صفرا و حدّت خون و مبرّد و محرور المزاج را نافع و مضر مبرودين و ثقيل و بطىء الهضم .
مرّى : به فارسى آبكامه نامند . ماهيت آن از ادويهء قديمه است و از اختراع اطبا كلدانيّون است . منافع آن ، تحريك اشتها كند و بوى دهان را خوشبو مىسازد و هاضم طعام و دافع تخمه و ضرر چربيها و ملطّف غذاى غليظ . و اين آبكامه انواع و اقسام مىباشد و تفصيل اقسام آن در قرابادينات مذكور است .
خلّ : ( به فتح خاء معجمه و سكون لام مشدده ) . به فارسى سركه نامند . ماهيت آن ، از « 1 » اكثر چيزها مانند انگور و مويز و خرما و انجير و شكر و آب نيشكر و عسل و امثال اينها هر ميوهء آبدار شيرين و از حبوب نيز مانند برنج و غيره ترتيب مىدهند و بهترين همه ، سركهء انگورى است و مزاج آن بر حسب تحقيق ، مركب القوى است و از سه جزء . جزء حار نارى كه قوّت نضج و نفوذ آن ، از آن است و جزء بارد و ارضى كه قوّت قابضهء او ، از آن است و جزء مائى بارد و رطب و اين ، غالب بر همه است و از اين جهت مرخى و مضعف اعصاب است و جزء سرد او زياده از گرم است و اگر از او غذائى به عمل آورند او را لطيف مىسازد و كم او ، معين بر هضم است و مداومت آن ناشتا جهت قتل كرم معده [ مفيد است ] .
هامش
( 1 ) . الف : در