خولنجان : طبيعت آن در آخر دوم ، گرم و خشك . منافع آن ، مقوى معده و احشاء و هاضمه و باه و اعضاء باطنى و كاسر رياح و رافع بدبويى دهان و موجب خوشبويى آن و نگاه داشتن اندكى از آن در زير زبان رافع سستى آن و باعث بر سرعت تكلم اطفال و موجب شدت نعوظ و يك درم سائيدهء « 1 » آن با يك اوقيه شير بز تازه دوشيده جهت تحريك باه مجرب و مضر دل و مصدع محرورين و مصلح آن صندل و طباشير و آب گوشت مرغ فربه .
تخم گشنيز : طبيعت آن در دوم ، سرد و خشك . منافع آن « 2 » ، مفرّح و مقوى دماغ و قلب و مانع صعود ابخره به دماغ و رافع خفقان و وسواس حار و « 3 » مقوى معده و حابس اسهال و جريان منى اما مضعف باه و مضر صاحب ربو و ضيق النفس . مصلح آن تخم مرغ نيم برشت .
انجدان : به مازندرانى كولهپر نامند . طبيعت سفيد خوش بوى آن در دوم ، گرم و خشك . منافع آن ، مخشّن و مجفّف رطوبات و ملطّف طعام و مغير رايحهء دهان و مقوى معده و مقطع بلغم و محلّل رياح و انگيزاننده اشتهاى طعام و مقوى هاضمه و رافع ضرر اغذيهء غليظه و مضر محرورين . مصلح آن شربت « 4 » انار و سكنجبين .
شبت : سابقا مزاج و خاصيت آن « 5 » در ذيل بقولات ذكر شد .
و اين ادويهجات خوشبو را در عرف اطبا افاويه همنامند .
هامش
( 1 ) . ب : + از
( 2 ) . ب : - آن
( 3 ) . ب : حاره
( 4 ) . ب : - شربت
( 5 ) . الف و ب : آن را