فائده هفتم در بيان توابل و ابازير و مرّى و رواصير و بوارد و مخلّلات
توابل و ابازير عبارت از چيزهايى است كه به جهت خوشبويى و مزه و اصلاح ، داخل اغذيه سازند و فرق ميانه ابازير و توابل به آن است كه توابل خشك و تر مىباشد به خلاف ابازير كه خشك مىباشد و سبب « 1 » ريختن توابل و اباريز و افاويه در طعامها و ادامها يكى از پنج امر است :
اول : به جهت اصلاح تفاهيه طعم اغذيه يا آنكه بگرداند او را صاحب طعمى كه قبول كند طبيعت آن را ؛ زيرا كه چلاو مركب است از گوشت و برنج و روغن و اين هر سه مىباشد تفه و بىرايحهاند چون ابازير در آن ريزند طعم و رايحهاى به هم رساند قبول مىكند آن را طبيعت و رو مىآورد به سوى آن و هضم مىگرداند آن را .
دوم : سبب انداختن و ريختن آن در طعام به جهت رفع زهومت و كراهت رايحهء طعام است تا آنكه بگرداند رايحهء آن را طيب به حيثيتى كه « 2 » محبوب طبيعت شود و جذب كند آن را .
سوم : به جهت برودت مزاج طعام است . پس داخل كرده مىشود در آن ابازير حاره از براى تعديل مزاج و اصلاح آن و ميل دادن آن را به سوى اعتدال .
چهارم : دفع غلظت و دشوارى هضم آن است تا آنكه بگرداند آن را لطيف و آسان گردد هضم آن .
پنجم : آنكه بگرداند طعام را لطيف و ملطّف مجارى و صالح است از براى كسى كه جمع آمده باشد در بدن آن فضول بلغمى غليظ لزج خام .
پس سزاوار و اصلح آن است كه استعمال كند ادويهجات را بر حسب اين اغراض پنجگانه و قسم اخير اشبه به علاج است چه كسى كه موافق باشد اغذيهء ملطّفه
هامش
( 1 ) . ب : نيز
( 2 ) . ب : طبيعت بحيثيتكم