لوبيا : به فارسى نيز مشهور به لوبيا است . تازه و نارس آن را مغز و غلاف ، ريزهريزه بريده « 1 » و با گوشت ، پخته مىخورند لذيذ مىشود و بىگوشت هم « 2 » با تخممرغ ممزوج كرده مىخورند و آن الذ است . طبيعت سرخ آن در آخر اول ، گرم و در دوم ، تر و سفيد آن معتدل در حرارت و برودت . منافع آن ، مليّن سينه و ريه و مولّد منى و محرك باه و مسمّن بدن و اكثار آن باعث ديدن خوابهاى ردى مشوش . و علاوه ، نفاخ و بطىء الهضم و مولّد خلط غليظ .
جرجير : به فارسى ترهتيزك نامند . طبيعت بستانى آن در دوم ، گرم و در اول ، خشك .
منافع [ آن ] مولّد منى و محرك جماع و محلّل رياح و هاضم طعام و لكن مصدع و مظلم بصر . در احاديث زياد مذمت در خوردن جرجير وارد شده است .
جزر : معرب گزر به فارسى است و نيز به فارسى زردك نامند . طبيعت آن در دوم ، گرم و تر و با رطوبت فضليه و مقوى معده و مليّن و مبهّى و زيادكننده جوهر منى و منعظ و مرباى آن با عسل به غايت مبهّى و حلواى آن نيز به تنهايى و يا با ادويهء مناسبه ، قريب است به مرباى آن و لذيذ « 3 » از آن . و مخلّل يعنى پرورده آن در سركه جهت اذابه و تحليل سپرز بىعديل و مقوى معده و جگر بارد . دوشاب آن قريب به مرباى آن است و الطف و اقوى از آن و نبيذ آن ، كه آب افشره آن را ، با ربع آن عسل بجوشانند و در خم كنند و بگذارند تا به جوش آيد و مسكر گردد به غايت مست كننده و بطىء الانحدار و مصدع ، و عرق آنكه با ادويه مناسبه گرفته شود در جميع آثار ، نايب مناب خمر است و اندك مسكر . جرم آن بطىء الهضم و نفاخ . مصلح آن ادويهء حاره و آبكامه است « 4 » .
هامش
( 1 ) . ب : ريزه كرده
( 2 ) . ب : لذيذ مىشود و بىگوشت پخته مىخورند لذيذ مىشود و بىگوشت
( 3 ) . ب : لذيذتر
( 4 ) . الف : - است