بهترين تنقيهها اسهال است اما به حد اعتدال و بهترين تدابير مر ايشان را اطالت نوم است و استحمام نمودن و اشربهء موافق نوشيدن و اغذيه مناسب خوردن و طبع را نرم داشتن و ادرار بول نمودن اگرچه به مدرات باشد و دلك معتدل با تدهين و استعمال روايح طيبهء عطره فرمودن و اكثر اوقات در رياضت و حركت و مشى بودن و سوارى نمودن و يا در ارجوحه نشستن . و بايد مباشرت زنان را كمتر نمايند .
اما تدبير مشايخ : كه مزاج پيران باشد ، مزاج ايشان مختلف مىباشد ؛ به جهت آنكه « 1 » اعضاى اصليّه ايشان بارد و يابس است و رطوبات بلغميّه در تجاويف اعضاى ايشان مجتمع . سزاوار است اينكه ملاحظه نمايند به سوى اعراض ظاهر ، اگر بارد و يابس باشد بايد كه اغذيه و جميع تدابير ايشان حار و رطب باشد و اگر بارد و رطب باشد ، بايد كه اغذيه و جميع تدابير ايشان حار و يابس باشد و مكان ايشان در جاهائى كه شبيه به « 2 » هواى بهار باشد نمايند و هر روز چون از خواب برخيزند بدن ايشان را به روغن بنفشه بادام و بابونه چرب كنند و بعد از آن « 3 » رياضت هموارى بكشند مثل سوارى و راه رفتن هموارى كه باعث ماندگى او نشود آنگاه به حمامى رفته كه آب آن گرم و هواى آن معتدل باشد « 4 » اگر بسيار پير نباشد « 5 » و اگر بسيار پير و ضعيف باشد هر ده روز يك بار حمام رود .
غذاى ايشان بايد كه قليل الكمّيت و كثير الكيفيّت باشد و سريع الهضم و سريع الانحدار مثل زرده تخم نيم برشت و آبگوشت و نان خوب پختهء معتدل الملح تا زودهضم يابد و گوشت تقلى و خروسبچه و مرغ بچه « 6 » و كبك و شير و مانند اينها .
هامش
( 1 ) . ب : - آنكه
( 2 ) . ب : - به
( 3 ) . ب : - آن
( 4 ) . ب : به حمامى كه آب آن گرم و هواى آن معتدل باشد بروند
( 5 ) . ب : - اگر بسيار پير نباشد
( 6 ) . ب : - و مرغ بچه