شيرين و ترش و ساير عرقها كه از پارهاى ادويه مىگيرند موقوف به رأى طبيب حاذق است . مجملا در مزاج دموى و صفراوى استعمال افشرهء حامضه بسيار خوب است و در امزجهء بلغمى اقسام عرقها مناسب است .
در صورتى كه مراد از افشره ، تقويت معده و منع بخار باشد بعد از غذا استعمال كند تا به زودى از فم معده نزول ننمايد « 1 » .
[ تدبير شراب ]
چون دأب اطبا است كه بعد از تدبير آب ، تدبير شراب را هم بيان نمايند از اين بابت لازم است كه اين بىبضاعت در اين فن تحقيقى در ماهيت شراب نمايم كه شاربين و منكرين آن با بصيرت و علم باشند ، بدون تصور [ و ] تصديق يا در خوبى يا بدى آن « 2 » و يا ضرر و نفع نكنند .
بدان كه جميع اطباء متقدمين و متأخرين ثابت كردهاند به جهت شراب منافع جسمانى و منافع نفسانى ، و اين منافع نهايت و منتهى آمال مردمانى است [ كه ] « رضوا بالحيوة الدّنيا و اطمانّوا بها » « 3 » .
اما منفعت جسمانى :
حفظ صحت و احداث قوّت در بدن مىنمايد و بدن را گرم و قوى و فربه مىكند و رنگ رو « 4 » را نيكو و صاف و با انارت و بريق و اشراق مىسازد و دماغ و دل و جگر و معده و اعضاى اصليّه را هم تقويت مىبخشد و هضم را نيكو كند و اشتها مىآورد و نفوذ مىدهد غذا را به ماساريقا و هضم كبدى را نيز تقويت مىبخشد و فضولات بدنى را به تحليل مىبرد و تفتيح سدد و انضاج رطوبات و ازلاق
هامش
( 1 ) . ب : نمايد
( 2 ) . ب : تصديقى يا در خوبى يا در بدى
( 3 ) . آيه شريفه 7 سوره يونس ؛ در هر دو نسخه اين عبارت آمده است : « رضى بالحيوة الدنيا و اطمانّت بها انفسهم »
( 4 ) . ب : رنگ و رو