يا به استنشاق هواى بارد و مضمضه به آب خنك و اگر از اين تسكين نيابد قدرى از كوزهء سر تنگ به نحو امتصاص كه مكيدن باشد بياشامد .
اما عطش سكارى و مخمورين كه در شب ، عقب خواب به هم مىرسد مختلف فيه است . شيخ الرئيس رحمه اللّه عطش كاذب دانسته و آشاميدن آب را منع بليغ نموده « 1 » و لكن قرشى صادق دانسته و گفته آن هر دو كاذب نيستند بلكه حادث از تسخين معده از آشاميدن شراب هستند و سزاوار تسميهء عطش كاذب به عطشى است كه از بلغم لزج و يا غليظ و يا مالح به هم رسيده باشد نه از شرب شراب كه معده گرم گشته ، براى تسكين و اطفاى حرارت آن محتاج به آشاميدن آب است و به شرب آب بايد دفع اين عطش را نمود « 2 » .
و آشاميدن آب ناشتا بد است به علت نبودن غذائى كه به او مخلوط گردد ، با بقاى سردى به اعضاى رئيسه نفوذ مىنمايد « 3 » و موجب ضعف حرارت غريزى مىگردد .
و خوردن آب بعد از حركت و بعد از حمام و در حمام مضر است زيرا كه طبيعت آب را به زودى جذب مىكند و باعث اطفاء حرارت غريزيه و ضعف قوا مىگردد .
و ديگر آشاميدن آب بعد از جماع ضرر مىرساند زيرا كه با وجود گرم شدن اعضاء از حركت در جماع به سبب دفع منى ، اعضاء آب را زودتر و بيشتر جذب مىنمايد [ و ] باعث ضعف و اماتهء حرارت غريزيه مىگردد .
و ديگر در بين خواب و بعد از خواب نيز به جهت امور مذكوره و آنكه باعث حدوث اكثرا امراض دماغى است مثل استرخاء و رعشه و خدر و امثال اينها مىگردد و اگر مضطر گردند قدرى آب مضمضه نمايند و اگر از آن تسكين نيابند « 4 » چند قطره آب به نحو امتصاص يعنى مكيدن بنوشند .
هامش
( 1 ) . ب : فرموده
( 2 ) . ب : نموده
( 3 ) . ب : مىكند
( 4 ) . الف : نيابد