و شرب آب بعد از مسهل قوى نيز بد است زيرا كه به سبب تحليل رطوبات بدن اشتياق اعضاء « 1 » به آب بيشتر است و به زودى او را جذب مىكند و سبب ضعف حرارت غريزى مىشود « 2 » .
و آب سرد بالاى شيرينى و يا ترشى و ديگر عقب فواكه خصوصا فواكه رطبه ، مفسد معده است زيرا « 3 » در اكثر ميوهها رطوبتى هست كه آب سبب زيادتى فساد او مىگردد .
و آشاميدن آب بعد از اشياى عفصهء « 4 » قابضه يا مرخيهء لزج و يا ايستاده و يا كمربسته و يا برو درافتاده و يا گردن منحرف و كج نموده و امثال اينها باعث ضعف و سستى اعصاب و معده و احشاء و كبد و فساد رنگ و ثقل حواس و عروض نزلات و تهبّج اطراف و زير چشم و سوء القنيه و استسقاء است .
بالجمله از آشاميدن آب در اين حالات اجتناب نمايند و بايد دانست كه ضررهاى مذكوره لازم نيست كه فورى باشد زيرا كه مىتواند بود كه بعد از طول زمان اثر آن ظاهر گردد و در كبر سن ، چنانچه شيخ الرئيس ايماء به اين نموده و آنچه بعضى جهلهء قوى المزاج مغرور خلاف امور منهيهء مذكوره و غير اينها مىنمايند و ضررى بالفعل نمىيابند و مىگويند ما آب سرد در فلان وقت و فلان حال مىخوريم و فلان طعام را با فلان طعام و فلان ميوه را با فلان ميوه مىخوريم و ضررى نمىيابيم از ضرر بالمآل و ضعيف المزاجان غافلند . بايد عقلا گوش به سخنان ايشان ندهند و عمل بر قول حكماى مجربين و محقّقين نمايند .
اما اشربه دوائى كه مراد از او تعديل مزاج و تفتيح سدّه و يا تليين طبع مثل افشرهها باشد او را پيش از خوردن غذا استعمال نمايند تا اثر هريك به زودى به اعضاء رسد و قوّت آنها به سبب اختلاط و امتزاج با غذا شكسته نشود و تعيين افشرهجات رفيعه از آبليمو و سكنجبين و آب نارنج و آبغوره و آب تمر گجراتى و دوغ و عرق نعناع
هامش
( 1 ) . ب : - اعضاء
( 2 ) . ب : غريزيه مىگردد
( 3 ) . ب : + كه
( 4 ) . ب : + يا