آفتاب باشد . در اين حال آشاميدن او موجب سرعت نفوذ در بدن است و به زودى از معده مىگذرد و گوارا است .
در پارهاى از امزجه ، مضر سينه و آلات صوت و باعث نوازل و زكام است و به اين لطافت و خوبى به زودى قبول عفونت مىنمايد . و بعد از آب باران در لطافت آب انهار جاريه است كه منبع آنها دور و بلند و خاك آنها طيب و يا سنگريزه باشد خاصه سرخ آن و يا بر سنگ بگذرد به سرعت تام « 1 » و باد شمال و صبا بر آنها بوزد تا بدين سبب متموّج و متحرك گردند تا آب آنها شيرين و صاف گردد . و بايد منبع آن انهار ، مغرب و جنوب باشد و مجراى آنها به جانب مشرق و شمال . از قرار معلوم اينهمه اوصاف كه ذكر شد در آب نيل و الوند موجود است و قريب بدين انهار است دجله و فرات و نهر كرن كه زايندهرود باشد و چشمهء ركنآباد شيراز اكثر اين اوصاف محموده در او جمع است .
بالجمله هر آب جارى كه متصف به اين اوصاف نباشد و يا طعم و رايحهء كريهه بر آنها غالب باشد ردى و زبون است . و بعد از آب انهار بنا بر اختلاف در لطافت و جودت آب چشمههاى جارى عميق شيرين صاف خوشطعم و رايحه است كه خاك زمين آنها خالص طيب باشد و در ته آن سنگريزه يا سنگلاخ باشد و به قوّت بجوشد و حركت نمايد و بالاى آنها مكشوف باشد و باد شمال و صبا بر آنها بوزد و اشعه آفتاب و كواكب بر آنها بتابد و ابخره و ادخنهء آنها به تحليل رود و در آنها محتبس نماند و « 2 » به سبب جريان و حركت و تموّج هوا زياده « 3 » تلطيف و تصفيه يابند و هر چشمه كه آب آن از بلندى مانند بالاى كوه و يا دامنهء كوه به زير بريزد و به اوصاف مذكوره باشد نهايت خوبى و گوارندگى را دارد .
و بعد از اينها آبهاى ايستاده است مثل آب غديرهاى وسيع عميق كه خاك آن خوب باشد و بالاى آن مكشوف و اطراف آن خالى از اشجار و نباتات باشد و باد شمال و صبا
هامش
( 1 ) . ب : بگذرد و به سرعت تمام
( 2 ) . ب : - و
( 3 ) . ب : + و