أكابر ، و يا معنى « و كذلك جعلنا » چنين است كه هم چنان مؤمنان را آفريديم در هر قريه كافران را نيز آفريدهايم
لِيَمْكُرُوا فِيها
تا عاقبت أمر ايشان به اين انجاميد كه مگر ميكردند در آن قريه و مردمان را از ايمان آوردن باز ميداشتند
وَ ما يَمْكُرُونَ
و مكر نميكنند اين كافران مجرم
إِلَّا بِأَنْفُسِهِمْ
مگر بنفسهاى خودشان زيرا كه و بال آن راجع به ايشانست « 1 » «
وَ لا يَحِيقُ الْمَكْرُ السَّيِّئُ إِلَّا بِأَهْلِهِ
»
وَ ما يَشْعُرُونَ
و نميدانند كه عقوبت مكر راجع به صاحب مكر است نه به غير او .
گويند كه : ابو جهل و أشياع او ميگفتند كه ما با بنى عبد مناف در شرف يكسانيم و ايشان ادعاء نزول وحى ميكنند و ما وقتى آن را قبول خواهيم كرد كه چنانچه بايشان وحى نازل مىشود بما نيز نازل شود و حق سبحانه و تعالى ازين خبر ميدهد كه
وَ إِذا جاءَتْهُمْ
و چون بيايد بكفار قريش
آيَةٌ
آيتى از قرآن يا معجزهاى در اثبات پيغمبر آخر الزمان
قالُوا لَنْ نُؤْمِنَ
گويند كه : ما ايمان نمىآريم بدين آيه كه از جانب اللَّه است
حَتَّى نُؤْتى
تا وقتى كه داده شويم ما
مِثْلَ ما أُوتِيَ
مانند آنچه داده شدهاند
رُسُلُ اللَّهِ
فرستادگان و پيغمبران خدا ، پس حق تعالى در رد ايشان ميفرمايد كه :
اللَّهُ أَعْلَمُ
خداى داناتر است
حَيْثُ يَجْعَلُ رِسالَتَهُ
بموضعى كه مىنهد پيغام خود را يعنى هر كرا داند كه او صلاحيت رسالت و نزول معجزه دارد او را مخصوص به آن ميسازد
سَيُصِيبُ الَّذِينَ أَجْرَمُوا
زود باشد كه برسد كسانى را كه مجرم و گناهكار شدند
صَغارٌ
خوارى و رسوايى
عِنْدَ اللَّهِ
نزد خداى تعالى
وَ عَذابٌ شَدِيدٌ
و عذابى سخت در آخرت
بِما كانُوا يَمْكُرُونَ
سبب مكر كردن ايشان با مؤمنان در دنيا و بروايت على بن ابراهيم « يمكرون » بمعنى « يعصون فى السر » است يعنى بسبب عصيان كردن ايشان در پنهانى .
فَمَنْ يُرِدِ اللَّهُ
پس هر كرا كه خواهد خداى تعالى
أَنْ يَهْدِيَهُ
اينكه راه نمايد
هامش
( 1 ) - سورهء فاطر ، آيه 43 .