و دروغ
أَفْئِدَةُ الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ
دلهاى آن كسانى كه ايمان نمىآورند بآخرت
وَ لِيَرْضَوْهُ
و براى آنكه راضى شوند به آن سخنان مزخرف
وَ لِيَقْتَرِفُوا
و براى آنكه كسب كنند اين بعض
ما هُمْ مُقْتَرِفُونَ
آنچه را كه آن بعض موسوس كسب كنندهء آنند از گناهان .
و بعد ازين حق تعالى پيغمبر خود را ميفرمايد كه در جواب آنان كه ميانهء خودشان .
و ميانهء تو محاكمى ميخواهند بگو كه
أَ فَغَيْرَ اللَّهِ
آيا پس غير خداى را
أَبْتَغِي
طلب كنم آن غير را
حَكَماً
حالكونى كه او حكم كننده باشد ميان من و شما و تميز دهنده باشند حق را از باطل ؟ بنا برين تفسير مفعول أبتغى « غير » است « و حكما » حال ازو
وَ هُوَ الَّذِي
و اوست آن خدايى كه
أَنْزَلَ إِلَيْكُمُ الْكِتابَ
فرو فرستاد بسوى شما قرآن مجيد را
مُفَصَّلًا
در حالتى كه بيان كرده شده است در آن حق و باطل و راه راست و راه كج
وَ الَّذِينَ آتَيْناهُمُ الْكِتابَ
و آن كسانى كه از كبار صحابه و أصحاب بدر كه دادهايم بايشان قرآن را
يَعْلَمُونَ أَنَّهُ مُنَزَّلٌ
ميدانند كه قرآن فرو فرستاده شده است
مِنْ رَبِّكَ
از نزد پروردگار تو
بِالْحَقِّ
براستى و درستى يا مراد آنست كه آن كسان كه از يهود و نصارى كه ما بايشان عطا كردهايم كتاب توراة و انجيل را ميدانند كه قرآن نازل از جانب اللَّه است براستى بواسطهء مضامين قرآن يا معانى كتاب ايشان
فَلا تَكُونَنَّ مِنَ الْمُمْتَرِينَ
پس مباش تو اى سامع از شك كنندگان در حقيت قرآن يا در آنكه بزرگان اصحاب يا اهل كتاب ميدانند نزول قرآن را از نزد خدا و بعضى از اهل كتاب كه به زبان انكار آن ميكنند بمحض عناد است .
وَ تَمَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ
و تمام شد سخن پروردگار تو يعنى اخبار و احكام و مواعيد قرآن بمرتبهء كمال رسيده كه ديگر زيادتى و نقصان را در آن راهى نيست
صِدْقاً
از روى راستى در اخبار و مواعيد
وَ عَدْلًا
و از روى عدالت در قضايا و احكام
و فى روضة الكافى عن محمد بن مروان قال : « تلا أبو عبد اللَّه عليه السّلام و تمت كلمة ربك