كه ما درين باب سوگند خوردهايم ، اگر خلف حلف نمائيم بر ما حرجى و گناهى نخواهد بود ؟ حق تعالى بعد از آيهء سابقه اين آيه را نازل گردانيد كه :
لا يُؤاخِذُكُمُ اللَّهُ بِاللَّغْوِ فِي أَيْمانِكُمْ
مؤاخذه نمىكند شما را خداى تعالى بعقوبت و بكفارت قسمهاى لغو شما يعنى بقسمهايى كه متعلق آن مرجوح باشد و يا بقسمهاى زبانى كه بواسطهء مجرد تأكيد گفته باشند بدون عقد قلبى پوشيده نماند كه درين خطاب عتاب آميز دغدغه بر مخاطبش نيست چنانچه حق تعالى خطاب به پيغمبر خود كرده فرمود « 1 » : «
يا أَيُّهَا النَّبِيُّ لِمَ تُحَرِّمُ ما أَحَلَّ اللَّهُ لَكَ
» و
قد ورد : « القرآن كله تقريع و باطنه تقريب »
يعنى همهء قرآن ظاهرش سرزنش است اما باطن آن نزديك ساختن است به جناب الهى و بأحكام ربانى
وَ لكِنْ يُؤاخِذُكُمْ
و ليكن مىگيرد شما را بگناه
بِما عَقَّدْتُمُ الْأَيْمانَ
بسبب محكم كردن شما سوگندهاى خود را به قصد و به عقد و نيت قلبى و اتيان آن بوجه شرعى ، هر گاه آن سوگندها بشكنيد و خلاف آن به عمل آريد
فَكَفَّارَتُهُ
پس كفارت نقض آن سوگندها به شرطى كه استقبالى باشد نه ماضوى يعنى قسم خورد كه همچو مىكنم نه آنكه همچو كردهام
إِطْعامُ عَشَرَةِ مَساكِينَ
طعام دادن ده مسكين است هر كدام را يك مرتبه بحيثيتى كه سير شوند چنانچه در بعضى أحاديث وارد شده
مِنْ أَوْسَطِ ما تُطْعِمُونَ أَهْلِيكُمْ
از نوع ميانهء طعامهايى كه مىخورانيد أهل خود را نه أعلى و نه أدنى مانند نان و سركه و زيت و خرما
أَوْ كِسْوَتُهُمْ
يا پوشانيدن ده مسكين است هر كدام را بثوب واحد چنانچه صريح بعضى از رواياتست كه
« و الكسوة ثوب واحد »
و در بعضى ديگر وارد شده كه بجامهاى كه بپوشد عورت او را و ايضا مرويست كه
« مدّ من حنطة لكل مسكين و الكسوة ثوبان »
ظاهرا اطعام بمدى از گندم در صورتى باشد كه به همين قدر سيرى حاصل شود و همچنين كسوه به دو جامه وقتى است كه يك جامه بدن او را فرانگيرد تا جمع ميان اينحديث و مضمون
هامش
( 1 ) - سورهء تحريم : آيهء 1 .