و سرقه را
فِي الْحَياةِ الدُّنْيا
در زندگانى فانى دينا
فَمَنْ يُجادِلُ اللَّهَ
پس كيست آنكه خصومت و جدال كند با خداى تعالى به جهت رفع خيانت
عَنْهُمْ
از خائنين
يَوْمَ الْقِيامَةِ
در روز قيامت كه محل حيات ابدى است
أَمْ مَنْ يَكُونُ
يا كيست آن كه باشد
عَلَيْهِمْ
بر ايشان
وَكِيلًا
نگهبان كه مانع عذاب ايشان گردد .
وَ مَنْ يَعْمَلْ سُوءاً
و هر كه بكند بدى كه از آن ضرر به غير رسد
أَوْ يَظْلِمْ نَفْسَهُ
يا ستم كند بر نفس خود كه اذيت آن به غير سرايت نكند و گويند كه مراد از « سوء » شركست و از « ظلم » ما دون شرك چنانچه در مجمع البيان نقل كرده و يا عكس اين چنانچه در جوامع الجوامع مذكور ساخته و قاضى ناصر الدين بيضاوى نيز گفته :
« قيل : المراد بالسوء ما دون الشرك و بالظلم الشرك » چنانچه فرموده « 1 » : «
إِنَّ الشِّرْكَ لَظُلْمٌ عَظِيمٌ
»
ثُمَّ يَسْتَغْفِرِ اللَّهَ
پس از ارتكاب اعمال ناشايست طلب آمرزش كند از خداى بتوبه
يَجِدِ اللَّهَ
يابد خداى را
غَفُوراً
آمرزندهء گناهان
رَحِيماً
مهربان به فضل و بخشايش خود ، و درين آيت ترغيب و تحريص است خطاكاران و أهل بهتان را بر توبه و ندامت .
وَ مَنْ يَكْسِبْ إِثْماً
و هر كه بكند گناهى را
فَإِنَّما يَكْسِبُهُ عَلى نَفْسِهِ
پس جز اين نيست كه مىكند آن عمل را براى ضرر نفس خود و و بال آن متعدى به غير نميشود ، و در آيهء ديگر حق تعالى فرموده : « 2 » «
وَ إِنْ أَسَأْتُمْ فَلَها
»
وَ كانَ اللَّهُ
و هست خداى
عَلِيماً
دانا بكسب او
حَكِيماً
حكم كننده بعقاب و عذاب او .
وَ مَنْ يَكْسِبْ خَطِيئَةً
و هر كه بكند گناهى كه أعم باشد از عمد و خطا
أَوْ إِثْماً
يا گناهى بعمد و دانسته بعضى گفتهاند كه « خطيئة » مخصوص به غير عمد و « اثم » مخصوص بعمد است ، و بعضى ديگر گفتهاند كه خطيئه گناه صغيره است و اثم گناه كبيره ، و ايضا گفتهاند كه : مراد از خطيئه شركست و از اثم ما دون شرك
ثُمَّ يَرْمِ بِهِ
پس بيندازد و نسبت
هامش
( 1 ) - سورهء لقمان ، آيهء 13 .
( 2 ) - سورهء اسراء آيهء 7 .