فرمودند : يعنى
« كفوا ألسنتكم »
مراد اينست كه باز داريد زبانهاى خود را از سخنى كه باعث قتال شود
فَلَمَّا كُتِبَ
پس آن هنگام كه بمدينه آمدند و آيهء كريمهء «
قاتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ الَّذِينَ يُقاتِلُونَكُمْ
» ناسخ كف ايدى شد نوشته شد يعنى واجب گردانيده شد
عَلَيْهِمُ الْقِتالُ
بر ايشان قتال و جهاد با كفار قريش و فى مجمع البيان عند قوله تعالى :
وَ قاتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ الَّذِينَ يُقاتِلُونَكُمْ
، الاية :
« روى عن أئمتنا عليهم السلام أن هذه الاية ناسخة لقوله :
كُفُّوا أَيْدِيَكُمْ
»
إِذا فَرِيقٌ مِنْهُمْ
جواب « لمّا » است ، يعنى در آن وقت كه واجب شد قتال گروهى از ايشان
يَخْشَوْنَ النَّاسَ
ميترسند مردمان را يعنى كفار را
كَخَشْيَةِ اللَّهِ
در حالتى كه مشابه بودند ايشان مر آن جماعتى را كه از خدا ميترسيدند
أَوْ أَشَدَّ خَشْيَةً
يا در حالتى كه سختتر بودند از روى ترس از آنان كه خداى را ميترسيدند شيخ ابو على طبرسى رحمه اللَّه در جوامع الجامع موافق صاحب كشاف اختيار اين تفسير كرده ، و معنى ظاهرى را كه در مجمع البيان گفته بود مخالف قاعدهء نحوى دانسته ، و آن معنى اينست كه جمعى ميترسيدند كافران را مانند ترسيدن ايشان خداى را يا ترسى سختتر از ترسى كه مر خداى را داشتند
وَ قالُوا
و گفتند بمحض خوفى كه در جبلت انسان مخلوق شده :
رَبَّنا
أى پروردگار ما
لِمَ كَتَبْتَ
چرا نوشتى و واجب گردانيدى
عَلَيْنَا الْقِتالَ
بر ما مقاتلهء كفار را
لَوْ لا أَخَّرْتَنا
چرا تأخير نكردى حكم قتال ما را و نگذاشتى ما را فارغ
إِلى أَجَلٍ قَرِيبٍ
تا بوقتى نزديك كه آن زمان موت طبيعى است در روضهء كافى از حضرت امام محمد باقر عليه السّلام روايت كرده و همچنين محمد بن مسعود عياشى از حضرت صادق عليه السّلام روايت كرده كه مراد از « كف أيدى » در قتال در زمان حضرت امام حسن عليه السّلام است ، و مراد از فرض قتال در وقت حضرت امام حسين عليه السّلام ، و مراد از « اجل قريب » زمان ظهور قائم آل محمد است كه ظفر و نصرت قرين حال آن حضرت و أصحاب اوست « اللهم اجعلنا فى زمرتهم » .
قُلْ
بگو اى محمد مر آنان را كه تأخير در جهاد ميكنند و دل در حيات دنيا