عامتر است از وطى و غير آن ، و تخصيص خلاف اصل است با آنكه در نكاح دوام تمام مهر واجب نشود مگر بوطى باتفاق بخلاف نكاح متعه كه به مجرد عقد تمام مهر واجب شود چنانچه محققان تصريح كردهاند و ايضا در كافى از حضرت صادق عليه السّلام نقل نموده كه آن حضرت فرموده كه : اين آيه چنين نازل شده كه :
« فما استمتعتم به منهن الى اجل مسمى »
و قيد الى أجل مسمى نص است در آنكه مراد نكاح متعه است و ثعلبى كه از علماء عامه است در تفسير خود نقل ابن أبى نضره كرده كه او گفته :
« سألت ابن عباس عن المتعة فقال : أما تقرأ سورة النساء ؟ قلت : بلى قال : فما تقرأ : فما استمتعتم به منهن الى أجل مسمى ؟ قلت : لا أقرأه هكذا ، قال ابن عباس : و اللَّه هكذا أنزلها اللَّه عز و جل ثلاث مرات » يعنى سؤال كردم ابن عباس را از جواز متعه پس گفت ابن عباس كه : آيا تو قرائت نكردهاى سورهء نساء را ؟ گفتم : آرى گفت : قرائت نكردهاى آيهء « فما استمتعتم به منهن الى أجل مسمى » را ؟ گفتم : من اينچنين قرائت نكردهام ، ابن عباس گفت كه : به خدا قسم كه اينچنين حق سبحانه و تعالى اين آيه را نازل گردانيده و سه مرتبه اين قسم را خوردند و عمر بن حصين گفته كه : آيهء متعه در كتاب خدا نازل شد و ناسخ آن نازل نشده و پيغمبر صلوات اللَّه صلى اللَّه عليه و آله أمر كرد ما را بمتعه كردن پس ما متعه كرديم با آن حضرت ، و حضرت فوت شدند و ما را نهى از آن نكرد ، پس گفت شخصى برأى خود آنچه را كه خود خواست ، يعنى عمر بزعم باطل خود خلاف قول خدا و رسول خدا كرد و منع متعه كرد و گفت : « متعتان كانتا على عهد رسول اللَّه و أنا أحرّمهما و اعاقب عليهما » يعنى دو متعه بودند در زمان رسول خدا يكى متعهء حج كه آن حج تمتع است و ديگرى متعهء نكاح ، و من حرام ميگردانم آن دو متعه را و سياست ميكنم كسى را كه مرتكب يكى از آن شود . و گويند كه وجه انكار او متعهء نكاح را آن بود كه أمير المؤمنين صلى اللَّه عليه و آله خواهر او را يك شب متعه كرده بوده از حضرت
تفسير شريف لاهيجى ( فارسى ) — صفحة 459
مساهمون: مير جلال الدين حسينى ارموى (محدث)
ص٤٥٩