تُبَوِّئُ الْمُؤْمِنِينَ
جا ميدادى مؤمنين را
مَقاعِدَ لِلْقِتالِ
جاهاى ايستادن را براى جنگ ، و ميتواند كه «
تُبَوِّئُ الْمُؤْمِنِينَ
» بتقدير « تبوئ للمؤمنين » باشد يعنى آماده ميكردى براى مؤمنين جاى ايستادن براى جنگ را ، و مؤيد اينست قرائت « تبوئ للمؤمنين » كه بعضى قراء خواندهاند
وَ اللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ
و خداى تعالى شنواست اقوال شما را و داناست بضماير شما .
إِذْ هَمَّتْ
وقتى كه قصد كردند
طائِفَتانِ مِنْكُمْ
دو گروه از شما كه يكى بنو سلمه و ديگرى بنو حارثه بودند از قبايل أنصار ، چنانچه از صادقين عليهما السلام مرويست
أَنْ تَفْشَلا
اينكه بگريزند و جبن ورزند صاحب مجمع البيان نقل از بعضى محققين مىكند كه مراد از قصد بد دلى و گريز محض خطره بود كه در دل ايشان در آمده بود نه آن كه عزم آن كرده بر آن مصمم بودند زيرا كه حق تعالى در مقام مدح ايشان ميفرمايد كه :
وَ اللَّهُ وَلِيُّهُما
و خداى ناصر و معين اين دو گروه مؤمنين است ، و اگر مراد از آن قصد جزم ميبود مذمت ايشان أولى از مدحت ايشان ميبود . و بعضى گفتهاند كه : «
وَ اللَّهُ وَلِيُّهُما
» در مقام مدح نيست كه اين دو فرقه قصد گريز كردند و خداى تعالى ناصر و معين ايشان بود ، پس با وجود اينمعنى چرا اينچنين قصدى كردند و خود را بجبن و بد دلى خواستند كه منسوب گردانند
وَ عَلَى اللَّهِ
و بر خداى تعالى نه بر غير او
فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ
پس بايد كه توكل كنند مؤمنان و كار خود را بر او واگذارند كه تا از جانب الهى نصرت بر أعداء دين يابند .
وَ لَقَدْ نَصَرَكُمُ اللَّهُ
و هر آينه بتحقيق نصرت داد شما را خداى تعالى
بِبَدْرٍ
بجنگ بدر كه موضعى ما بين مكه و مدينه است
وَ أَنْتُمْ أَذِلَّةٌ
حال آن كه شما ذليل و خوار بوديد و «
أَنْتُمْ أَذِلَّةٌ
» فرمود و أنتم ذلائل نفرمود اشارتست بر قلت ايشان على بن ابراهيم و شيخ أبو على طبرسى رحمهما اللَّه روايت از حضرت صادق عليه السّلام كردهاند كه آن حضرت اين آيه را
« و أنتم ضعفاء »
قرائت مىكردند و ميفرمودند كه : با وجود حضرت رسالت