شَهْرُ رَمَضانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ
ماه رمضان آن چنان ماهى است كه فرو فرستاده شده در آن ماه قرآن «
شَهْرُ رَمَضانَ
» مبتداست و «
الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ
» خبر و شهر مشتق از شهرتست ، و تسميهء ماه به شهر از جهت شهرت آنست ميان خاص و عام ، و اضافهء شهر برمضان اضافهء عام بخاص است ، و اهل تحقيق بر آنند كه مجموع مضاف و مضاف اليه علم ماه رمضانست . و در احاديث متكرر الورود است كه
« لا تقولوا رمضان و لكن قولوا : شهر رمضان » .
و در بعضى احاديث وارد شده كه رمضان اسمى است از اسماء الهى پس نتوان گفت : « هذا رمضان و جاء رمضان ، و ذهب رمضان » و غير ذلك ، بلكه لا بد است تقييد آن به شهر .
و در تسميه برمضان وجوه مختلف گفتهاند و ابن سكّيت رحمه اللَّه تعالى چنين گفتهاند كه : رمضان مشتق از « رمض » بمعنى گذاشتن چيزيست در ميان دو سنگ هموار تا آن چيز نرم و هموار گردد ، و صائم خود را در ميان دو سنگ جوع و عطش ميگذارد تا هر طرف كه خواهد آن را ميل فرمايد و نرم و هموار گردد . و
فى الكافى فى باب فضل القرآن : « عن حفص بن غياث عن ابى عبد اللَّه عليه السّلام قال : سألته عن قول اللَّه عز و جل :
شَهْرُ رَمَضانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ
، و انما انزل فى عشرين سنة بين اوله و آخره ، فقال ابو عبد اللَّه عليه السّلام : نزل القرآن جملة واحدة فى شهر رمضان الى البيت المعمور ، ثم نزل فى طول عشرين سنة »
يعنى حفص بن غياث گفت كه : من از حضرت صادق عليه السّلام پرسيدم كه ازين آيت معلوم مىشود كه قرآن در ماه رمضان نازل شده ، و حال آنكه بيست سال ميان اوّل نزول و آخر نزول بود ، و درين مدت مديد بر حضرت رسالت پناه صلى اللَّه عليه و آله نازل گرديد امام عليه السّلام جواب داد كه مراد ازين نزول نزول بسوى بيت المعمور است كه در آسمان چهارم است كه قرآن يك بار در ماه رمضان بسوى بيت المعمور نازل گرديد و از آنجا نجما نجما و پاره پاره و در مدت بيست سال بر پيغمبر نازل شد و صدوق رضى اللَّه عنه در اعتقادات خود بيست و چهار سال گفته ، و بعضى از عرفاى عصر مدّ اللَّه ظله گفته : «
الَّذِي