داشتن غايت طاقت ايشان باشد كه بمشقّت تمام روزه دارند مثل صاحب عطاش و كبير السن و مانند آن ، و مؤيد اين توجيه است قرائت ابن عباس كه « يطوّقونه » خوانده و « يطوقونه » بمعنى « يتكلفونه » است ، يعنى و بر آنان كه بتكلف تمام روزه دارند و بر ايشان شاق باشد بايد كه فديه بدهند ، و بر هر تقدير آيهء مذكوره دلالت مىكند بر وجوب افطار بر كسى كه عاجز باشد از روزه داشتن و بر وجوب فديه مخفى نماند كه ظاهر آيت «
وَ عَلَى الَّذِينَ يُطِيقُونَهُ فِدْيَةٌ طَعامُ مِسْكِينٍ
» اينست كه : و بر آنان كه طاقت روزه دارند و عذرى ندارند كه سبب افطار شود اگر افطار كنند لازم است عوض از براى هر روزى كه افطار نموده به مقدار خوردنى يك مسكين ، و بعضى گفتهاند كه : اين بود حكم روزهء ماه رمضان در اول اسلام بنا بر آنكه روزهء ماه رمضان در اول اسلام عادت مردم نبود ، پس مخير شدند ميان روزه و افطار ، و بعد از اين اين آيه بآيهء «
فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمُ الشَّهْرَ فَلْيَصُمْهُ
» منسوخ گرديد ، و بعضى گفتهاند كه كلمهء « لا » مقدر است يعنى « و على الذين لا يطيقونه فدية طعام مسكين » و هر گاه از اهل بيت عصمت تفسير اين آيه مروى باشد عمل بر آن واجبست نه بر غير آن .
فَمَنْ تَطَوَّعَ خَيْراً
پس اگر كسى زياده كند نيكويى را بر آن مقدار فديه كه آن زياده از يك مدّ است و يا آنكه ادامى و نان خورشى بر آن اضافه نمايد
فَهُوَ خَيْرٌ لَهُ
پس آن تطوع بهتر است مر او را از روى ثواب
وَ أَنْ تَصُومُوا خَيْرٌ لَكُمْ
«
وَ أَنْ تَصُومُوا
» مبتداست « خير لكم » خبر آن ، و كلمهء « أن » مصدرى مدخول خود را بمصدريت فروز مىآرد ، أى و صيامكم خير لكم ، يعنى و روزه داشتن شما با وجود اين عذرها مثل عطش و كبر سن اگر به هلاكت نيندازد بهتر است مر شما را از اينكه روزه را بخوريد و فديه بدهيد ، بنا بر اين ظاهر آيه عدم وجوب افطار است بر صاحبان أعذار مذكوره و افضليت صوم است بر افطار و فديه دادن
إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ
اگر باشيد شما كه ميدانسته باشيد فضيلت روزه و كثرت ثواب آن را هر آينه اختيار صوم بر افطار خواهيد كرد .