واجب بوده است و بس ، و بر امت عيسى عليه السّلام عفو واجب بوده و بس ، و اين امت مرحومه مخير شدند ميان امور ثلاثه كه قصاص و عفو مطلق و عفو با ديت است ، تا افراط و تفريط نباشد ، از اينجهت دين حضرت رسالت پناه صلى اللَّه عليه و آله به اعدل اديان مسمّى شده ، و دور نيست كه تخفيف نسبت بدين موسى باشد و رحمت نسبت بدين عيسى ، و منافات نيست ميان وجوب قصاص كه در صدر آيه مذكور است و تخفيف و تخيير كه در آخر آيه مذكور است ، زيرا كه قصاص واجب شده اولا و بعد از آن عفو و ديت مسقط آن شدهاند ، و ميتواند كه مراد از « كتب » وجوب تخييرى باشد نه وجوب عينى و وجوب تخييرى مؤكد تخيير بلكه موقوف بر آنست .
فَمَنِ اعْتَدى
پس كسى كه تعدى كند و بكشد قاتل را يا آنكه مثله كند و گوش و بينى او را ببرد
بَعْدَ ذلِكَ
بعد از عفو و اصلاح بديه
فَلَهُ عَذابٌ أَلِيمٌ
پس مر او راست عذابى دردناك در كافى از سماعة بن مهران روايت كرده كه من از حضرت صادق عليه السّلام از «
فَمَنِ اعْتَدى بَعْدَ ذلِكَ فَلَهُ عَذابٌ أَلِيمٌ
» سؤال كردم حضرت فرمود :
« هو الرجل يقبل الدية أو يعفو أو يصالح ثم يجيء بعد فيمثّل او يقتل فوعده اللَّه عذابا أليما » .
وَ لَكُمْ فِي الْقِصاصِ حَياةٌ
و مر شمار است در وجوب قصاص بقا و زندگانى
يا أُولِي الْأَلْبابِ
أى صاحبان عقلها
لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ
تا آنكه از خون ناحق پرهيز كنيد زيرا كه اگر قصاص نميبود قتل ناحق بسيار بفعل مىآمد ، و ريشهء حيات جمعى در هر آنى از بيخ بر كنده ميشد ، و هر گاه دانند كه در عوض قتل قتل است دست از آن باز ميدارند .
و بعد از بيان حكم بدنى باز بر سر حكم مالى ميرود و ميفرمايد كه :
كُتِبَ عَلَيْكُمْ
نوشته شده بر شما و مندوب گردانيده شده است بر شما أى مؤمنان
إِذا حَضَرَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ
وقتى كه حاضر شود يكى از شما را مرگ يعنى علامات و امارات مرگ .