تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تفسير شريف لاهيجى ( فارسى ) — صفحة 142

مساهمون:

ص١٤٢
و بعد از ذكر توحيد بيان دلايل قدرت كاملهء الهى مىكند :
إِنَّ فِي خَلْقِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ
بدرستى كه در آفريدن آسمانها و زمين هر چند طبقات ارض مثل طبقات آسمان متعدد است اما چون اختلاف طبقات سماوات بنا بر اختلاف آثار و حركات ، ظاهر و بيّنند بنا بر اين سماوات را جمع و ارض را مفرد آورد ، و تقديم « سماوات » به جهت علو مكانى و شرافت آنهاست
وَ اخْتِلافِ اللَّيْلِ وَ النَّهارِ
و در آمدن و رفتن شب و روز و عجائبى كه حق تعالى در شب و روز احداث مىكند
وَ الْفُلْكِ الَّتِي تَجْرِي فِي الْبَحْرِ
و در كشتيهايى كه ميروند در دريا بدون آنكه از شما آب و دانه خواهند
بِما يَنْفَعُ النَّاسَ
به جهت نفع رسانيدن مردمان
وَ ما أَنْزَلَ اللَّهُ مِنَ السَّماءِ مِنْ ماءٍ
و در آنچه فرو فرستاده خداى تعالى از جانب آسمان از آب باران
فَأَحْيا بِهِ الْأَرْضَ
پس زنده ساخت و تازه گردانيد به آن آب زمين را
بَعْدَ مَوْتِها
پس از خشكى و پژمردگى آن
وَ بَثَّ فِيها مِنْ كُلِّ دَابَّةٍ
معطوفست بر « انزل اللَّه » و تقدير كلام چنين است كه « ان فى ما أنزل اللَّه و فيما بث فيها » يعنى و در آنچه پراكنده كرده و خلق نموده در زمين
مِنْ كُلِّ دَابَّةٍ
از هر جنبنده
وَ تَصْرِيفِ الرِّياحِ
و در گردانيدن بادها شمالا و جنوبا كه باعث رسانيدن ميوه‌هاست
وَ السَّحابِ الْمُسَخَّرِ
و در ابر رام گردانيده شده مر امر خداى تعالى را كه ايستاده است
بَيْنَ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ
ميان آسمان و زمين تا حمل باران بكند و بهر جا كه خداى تعالى بفرمايد بباراند و فى الحديث « و السحاب المسخر ، أى السحاب الذلّل الواقف بين السماء و الارض يحمل أمطارها و يجرى باذن اللَّه و يصبّها حيث يؤمر » .
لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ
هر آينه درين امور علاماتست بر قدرت تامهء خداى تعالى براى گروهى كه تفكر كنند درين امور صاحب مجمع البيان اين آيات را هشت دليل بر قدرت حق تعالى گرفته بنا برين «
فَأَحْيا بِهِ الْأَرْضَ
» دليلى عليحده باشد ، و بعضى هفت دليل گرفته‌اند باعتبار آنكه «
فَأَحْيا بِهِ الْأَرْضَ
» از تتمهء «
وَ ما أَنْزَلَ اللَّهُ
» باشد ، ظاهر سوق آيات بقول ثانى اقربست .