فرمود « 1 » : «
أَحْياءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ
» و بعضى گفتهاند كه : مراد احياء ايشانست با ارواح ، و ليكن چون بقاء روح مخصوص بشهداء نيست چنانچه ابدان مثاليه نيز مخصوص بايشان نيست ، بنا برين بايد كه مراد زندگانى ايشان بارواح و يا بأبدان مثاليه با قرب الهى و با مزيد بهجت و كرامت باشد
وَ لكِنْ لا تَشْعُرُونَ
و ليكن شما نميدانيد كيفيت آن حيات را بدون دلايل سمعيهء وحيانيّه .
وَ لَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْءٍ مِنَ الْخَوْفِ
و هر آينه مىآزمائيم ما شما را اى مؤمنين به چيزى از خوف دشمنان
وَ الْجُوعِ
و به چيزى از گرسنگى و قحط
وَ نَقْصٍ مِنَ الْأَمْوالِ
و به چيزى از نقصان مالها
وَ الْأَنْفُسِ
و به چيزى از نقصان نفسها بقتل و موت و امراض
وَ الثَّمَراتِ
و بنقصان ميوهها و محصولات ، يعنى ما شما را به اين امور آزمايش ميكنيم كه آيا شما بعد از اين صبر و شكيبايى ميورزيد و يا جزع و فزع مينمائيد
وَ بَشِّرِ الصَّابِرِينَ
و مژده دهاى محمد صبر كنندگان را در بلايا بدخول در جنت چنانچه در مصباح الشريعه از حضرت صادق عليه السّلام روايت كرده كه
« قال اللَّه :
وَ بَشِّرِ الصَّابِرِينَ
اى بالجنة »
و در كتاب كمال الدين و تمام النعمه از حضرت صادق عليه السّلام روايت كرده كه اين آيت در باب علامات ظهور قائم آل محمد صلوات اللَّه عليه و آله نازل شده ، و مراد از «
وَ بَشِّرِ الصَّابِرِينَ
» اينست كه بشارت ده صابرين را بعد از وقوع اين امور بتعجيل خروج قائم آل محمد صلى اللَّه عليه و آله ، و آله پس مبشّر به در اينجا مقدر است ، بنا بر تصريح مصباح الشريعه مبشّر به جنت است ، و بنا بر اين حديث مبشر به تعجيل ظهور قائم عليه السّلام . ليكن تفسير اول تفسير ظاهريست و ثانى تفسير باطنى بنا برين محمد بن مسلم كه راوى اينحديث است گفته كه چون حضرت اين آيت را تفسير بخروج قائم آل محمد صلوات اللَّه عليه و آله كرد فرمود :
« يا محمد ! هذا تأويله ، ان اللَّه عز و جل يقول :
وَ ما يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلَّا اللَّهُ وَ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ
» .
هامش
( 1 ) - سورهء آل عمران ، آيهء 169