قُولُوا
بگوئيد أى مؤمنان و در اصول كافى از امام محمد باقر عليه السّلام روايت كرده
« عنى بالخطاب عليا و فاطمة و الحسن و الحسين فجرت بعدهم فى الأئمة »
آمَنَّا بِاللَّهِ
ايمان آوردهايم بخداى تعالى
وَ ما أُنْزِلَ إِلَيْنا
و به آنچه نازل شده است بما يعنى به قرآن
وَ ما أُنْزِلَ إِلى إِبْراهِيمَ وَ إِسْماعِيلَ وَ إِسْحاقَ وَ يَعْقُوبَ وَ الْأَسْباطِ
و بصحفى كه نازل شده بسوى ابراهيم و فرزندان او كه اسماعيل و اسحاقند و نبيرهء او يعقوب و فرزندان و نباير « 1 » يعقوب . اگر چه صحف بابراهيم نازل شده نه به ديگرى ، اما چون ايشان عمل بصحف ابراهيم ميكردند گويا كه بايشان نيز نازل شده
وَ ما أُوتِيَ مُوسى وَ عِيسى
و به آنچه داده شدهاند موسى و عيسى از توراة و انجيل
وَ ما أُوتِيَ النَّبِيُّونَ مِنْ رَبِّهِمْ
و به آنچه داده شدهاند پيغمبران مذكور و غير مذكور از كتب و معجزات از نزد پروردگار ايشان
لا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْهُمْ
تفرقه نميكنيم ميان يكى از ايشان بلكه به همه ايمان داريم نه مانند يهود كه ببعضى ايمان دارند و ببعضى ايمان ندارند
وَ نَحْنُ لَهُ مُسْلِمُونَ
و ما مر خداى تعالى را فرمانبردارانيم .
فَإِنْ آمَنُوا بِمِثْلِ ما آمَنْتُمْ بِهِ
كلمهء « با » در «
بِمِثْلِ ما آمَنْتُمْ
» زايد است و « ما » مصدرى است كه مدخول خود را بمصدريت فروز ميآرد ، و تقدير كلام چنين است كه « فان آمنوا باللّه ايمانا مثل ايمانكم به » يعنى پس اگر ايمان بيارند مردمان بخداى تعالى ايمانى مانند ايمان آوردن شما بخداى تعالى
فَقَدِ اهْتَدَوْا
پس بتحقيق راه راست يافته باشند .
وَ إِنْ تَوَلَّوْا
و اگر اعراض نمايند از ايمان بخداى تعالى
فَإِنَّما هُمْ فِي شِقاقٍ
پس نيستند ايشان مگر در مقام مخالفت با شما و مخالفت با حق در مجمع البيان گفته :
« روى عن الصادق عليه السّلام فى شقاق يعنى فى كفر »
پس به جهت تسليت مؤمنين ميفرمايد كه
فَسَيَكْفِيكَهُمُ اللَّهُ
پس زود باشد كه حق تعالى باز دارد از تو اى محمد و از امت تو شر شقاق و كفر ايشان را
وَ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ
و اوست شنوا و دانا باقوال و اعمال عباد .
هامش
( 1 ) - جمع مجعول است براى نبيره .