قُلْ
بگو اى محمّد مرين مدعيان را :
أَ تُحَاجُّونَنا فِي اللَّهِ
آيا مجادله و مخاصمه ميكنيد با ما در شأن خداى تعالى و در برگزيدن او از بهترين قبايل عرب پيغمبرى را
وَ هُوَ رَبُّنا وَ رَبُّكُمْ
و حال آنكه او پروردگار ما و پروردگار شماست و اختصاص نيست او را بقومى دون قومى هر كه را كه خواهد از هر قبيله كه باشد بشرف اصطفاء ممتاز ميسازد
وَ لَنا أَعْمالُنا
و ما راست فايدهء اعمال ما
وَ لَكُمْ أَعْمالُكُمْ
و مر شما راست نتيجهء اعمال شما . حاصل كلام اينست كه نبوت يا بتفضّل الهى است و يا بمواظبت اعمال نيكو ، اگر بتفضل است تفضل الهى شامل حال همه است و تخصيص ببعضى دون بعضى ندارد .
فيض روح القدس ار باز مدد فرمايد * ديگران هم بكنند آنچه مسيحا ميكرد
و اگر بمواظبت اعمالست چنانچه شما را اعمالست ما را نيز اعمالست پس دور نيست كه اكرام كند خداى تعالى ما را بوسيله آن اعمال چنانچه شما را اكرام كرده
وَ نَحْنُ لَهُ مُخْلِصُونَ
و ما او را پاك كنندگانيم از شريك نه شما .
أَمْ تَقُولُونَ
معادل همزهء « أ تحاجوننا » است ، يعنى بكدام ازين دو امر مجادله ميكنيد ؟ يا در امتياز دادن خداى تعالى از بهترين قريش را در پيغمبرى و يا در اينكه مىگوييد :
إِنَّ إِبْراهِيمَ وَ إِسْماعِيلَ وَ إِسْحاقَ
بدرستى كه ابراهيم و فرزندان او اسماعيل و اسحاق
وَ يَعْقُوبَ
و نبيرهء او يعقوب
وَ الْأَسْباطَ
و بنا بر اين پيغمبران
كانُوا هُوداً أَوْ نَصارى
بودند يهود بزعم يهود و نصارى بزعم نصارى
قُلْ
بگو اى محمد بايشان بطريق توبيخ و سرزنش كه :
أَنْتُمْ أَعْلَمُ أَمِ اللَّهُ
آيا شما داناتريد به ظاهر و باطن اين پيغمبران و پيغمبر زادگان با خداى تعالى كه خالق و مرسل ايشان است و خداى تعالى نفى يهوديت و نصرانيت از ابراهيم كرده ، فرموده است كه « 1 » «
ما كانَ إِبْراهِيمُ يَهُودِيًّا وَ لا نَصْرانِيًّا
» و حجت آورد بقول خود كه فرموده « 2 » : «
وَ ما أُنْزِلَتِ التَّوْراةُ وَ الْإِنْجِيلُ إِلَّا مِنْ بَعْدِهِ
» و پيغمبرانى كه معطوف بر ابراهيماند همه بر دين ابراهيم بودند ، و هر گاه ابراهيم از دين يهوديت و نصرانيت معرّا و مبرّا باشد آنها نيز معرا و مبرا خواهند بود .
هامش
( 1 ) - سورهء آل عمران آيهء 67
( 2 ) - سورهء آل عمران آيهء 25