و بعضى گفتهاند : كه در آيهء «
بَلْ لَهُ ما فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ
» تغليب غير ذوى العقول است بر ذوى العقول كه اشارت بر تحقير شأن ذوى العقول باشد تا ظاهر شود كه اينها را مرتبهء ولديت خداى تعالى نيست « تعالى اللَّه عن ذلك علوّا كبيرا » .
بَدِيعُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ
از نو پديد آورندهء آسمانها و زمين است بنا برين « بديع » بمعنى مبدع اسم فاعل است . و
فى اصول الكافى قال ابو جعفر عليه السّلام : « ان اللَّه عز و جل ابتدع الاشياء كلها بعلمه على غير مثال كان قبله فابتدع السماوات و الارض و لم يكن قبلهن سماوات و لا ارضون »
وَ إِذا قَضى أَمْراً
و چون اراده كند ايجاد چيزى را
فَإِنَّما يَقُولُ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ
پس جز اين نيست كه گويد مر آن چيز را كه : باش ، پس مىباشد .
درين مقام ذكر « قول » مجاز است و مراد آنست كه هر چه را حكم الهى تعلق بوجود آن گيرد آن موجود مىشود بدون تراخى حضرت امير المؤمنين عليه السّلام در نهج البلاغه فرمودهاند :
« انما كلامه سبحانه فعل منه »
و از اين آيت نيز معلوم مىشود كه حق تعالى منزه از ولد است زيرا كه اتخاذ ولد بدون مهلت و تراخى متصور نيست و افعال حق تعالى منزه و مبرّا از تراخى است .
وَ قالَ الَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ
و گفتند آنان كه نميدانند و كتابى ندارند از مشركين ، و گفتند آنان كه ميدانند و كتابى دارند ليكن عمل بدانش خود نميكنند :
لَوْ لا يُكَلِّمُنَا اللَّهُ
چرا سخن نميكند خداى تعالى با ما و نميگويد كه تو پيغمبرى ؟
أَوْ تَأْتِينا آيَةٌ
يا چرا نمىآيد بما حجتى و دليلى موافق خواهش ما بر صدق قول تو
كَذلِكَ قالَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ مِثْلَ قَوْلِهِمْ
مثل قول ايشان گفتند جماعتى كه پيش از ايشان بودند زيرا كه گفتند «
أَرِنَا اللَّهَ جَهْرَةً
» و از اينجهت معاقب گرديدند
تَشابَهَتْ قُلُوبُهُمْ
و به يكديگر مشابهت دارند دلهاى كافران كتابى و غير كتابى و سابقين ايشان در عناد و در عدم نصرت
قَدْ بَيَّنَّا الْآياتِ لِقَوْمٍ يُوقِنُونَ
بتحقيق روشن گردانيديم آيات داله بر توحيد و نبوت را براى گروهى كه طالب يقينند .
إِنَّا أَرْسَلْناكَ بِالْحَقِّ
بدرستى كه فرستاديم ترا اى محمد براستى
بَشِيراً وَ