كه بشما دادهايم
وَ لا أَوْلادُكُمْ
و نه فرزندان كه بشما ارزانى داشتهايم
بِالَّتِي تُقَرِّبُكُمْ
آنچيزى كه نزديك گرداند شما را
عِنْدَنا زُلْفى
نزديك گردانيدنى چه تقرب باعمال صالحه است و شما را از آن نيست چنان كه ميفرمايد
إِلَّا مَنْ آمَنَ
يعنى اموال و اولاد هيچكس را نزديك نميگرداند به خدا مگر كسى كه بگرود به خدا
وَ عَمِلَ صالِحاً
و بكند كار شايسته يعنى اموال خود را نفقه كند در راه خدا و اولاد را علم دين آموزد و در صلاح تربيت نمايد
فَأُولئِكَ
پس آنگروه
لَهُمْ جَزاءُ الضِّعْفِ
مر ايشانراست پاداش زياده يكى را ده تا هفتصد بلكه از آن نيز برتر بر سبيل فضل و محض عنايت
بِما عَمِلُوا
بسبب آنچه كردند از انواع طاعات و خيرات
وَ هُمْ فِي الْغُرُفاتِ
و ايشان در غرفهاى بهشت
آمِنُونَ
ايمناند از مكاره و آفات و شدايد و مخافات
و بعد از آن در وعيد مشركان ميفرمايد كه
وَ الَّذِينَ يَسْعَوْنَ
و آنان كه ميشتابند و كوشش ميكنند
فِي آياتِنا
در رد آيتهاى ما يعنى در ابطال قرآن و بر آن زبان طعن ميگشايند
مُعاجِزِينَ
در حالتى كه بزعم خود عاجز كنندگانند از انزال آن يعنى گمان آنها آنست كه ما را از انزال قرآن عاجز توانند ساخت و آن را از ما فوت توانند كرد و يا مردمانرا از قبول كردن و ايمان آوردن بدان عاجز توانند كرد و يا از قبضهء قدرت ما توانند رفت
أُولئِكَ
آنگروه ساعيان در ابطال قرآن
فِي الْعَذابِ مُحْضَرُونَ
در عذاب دوزخ حاضر شدگانند
قُلْ إِنَّ رَبِّي
بگو بدرستى كه پروردگار من
يَبْسُطُ الرِّزْقَ
گشاده ميگرداند روزى را
لِمَنْ يَشاءُ
براى هر كه ميخواهد
مِنْ عِبادِهِ
از بندگان مؤمن و مطيع خود بمحض رحمة
وَ يَقْدِرُ
و تنگ ميگرداند روزى را
لَهُ
مر او را بوجه حكمت يعنى يك بار روزى را بر او فراخ ميگرداند و يك بار تنك بر طريق مصلحت اين آيه در شان يك شخص است باعتبار دو وقت و آيهء سابق در حق دو شخص پس تكرار نباشد
وَ ما أَنْفَقْتُمْ
و آنچه نفقه ميكنيد
مِنْ شَيْءٍ
از چيزى كه شمار است در راه خدا
فَهُوَ
پس خداى
يُخْلِفُهُ
عوض ميدهد در دنيا آن را بزيادتى نعمت يا ذخيره مينهد براى آخرت كه آن ثواب جنت است ابو هريره از رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم رواية كرده كه حق تعالى ميفرمايد كه اى بندهء من نفقه كن در راه من تا بر تو نفقه كنم آنحضرت فرمود كه هيچ روز آفتاب برنيايد مگر كه بامداد دو فرشته از آسمان نزول ميكنند