بر نفسهاى خود ستم كردند بجهة علم ايشان به آنچه مؤدى هلاكت ايشان شد و معرفت ايشان بموجب عقوبات كه عدم قبول ايمانست و با وجود ظهور حقيقت آن بر ايشان
ثُمَّ كانَ
پس هست
عاقِبَةَ الَّذِينَ أَساؤُا
سر انجام آنان كه بد كردند يعنى كافر شدند
السُّواى
عقوبات دنيا كه عذاب دنيا و آخرتست گويند سوأى اسم دوزخ است مانند حسنى و طوبى كه اسم بهشتست يعنى دوزخ عاقبة ايشان باشد
أَنْ كَذَّبُوا
بسبب آنكه تكذيب كردند
بِآياتِ اللَّهِ
بآيتهاى خداى يعنى باور نداشتند قرآن را يا نگرفتند بدلايل قدرت
وَ كانُوا بِها
و بودند كه به آن آيتها
يَسْتَهْزِؤُنَ
استهزا ميكردند
بعد از آن بر سبيل تذكير نعمت ميفرمايد كه
اللَّهُ يَبْدَؤُا الْخَلْقَ
خداى ميافريند خلق را از نطفه
ثُمَّ يُعِيدُهُ
پس ديگر باره زنده ميگرداند و برانگيزاند بعد از مرگ
ثُمَّ إِلَيْهِ
پس بسوى جزا و حكم او يرجعون باز گردانيده شوند و حفص بتا ميخواند بر طريق خطاب يعنى باز گردانيده شويد شما
وَ يَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ
و در روزى كه قائم شود قيامت
يُبْلِسُ الْمُجْرِمُونَ
خاموش شوند و متحير بمانند مشركان مانند خاموشى و تحير كسى كه منقطع شود از حجت و برهان
وَ لَمْ يَكُنْ لَهُمْ
و نباشد مر ايشانرا
مِنْ شُرَكائِهِمْ
از انبازان ايشان يعنى از خدايان كه شركاء نام نهادهاند چون ملائكه و اصنام
شُفَعاءُ
و درخواست كنندگان يعنى ايشان در دنيا ميگويند كه الهه شفعهاى ما خواهند بود در آن روز از شفاعت ايشان محروم و نااميد مانند
وَ كانُوا
و باشند كافران
بِشُرَكائِهِمْ
بانبازان
كافِرِينَ
ناگرويدگان يعنى از مطلوب خود نااميد گردند و از ايشان بيزار گردند و گويند معنى آنست كه ايشان بسبب انبازان خود ناگرويدگان به خدا
وَ يَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ
و در روزى كه قايم گردد قيامت
يَوْمَئِذٍ
آن هنگام
يَتَفَرَّقُونَ
پراكنده گردند مردمان از هم جدا شوند گروهى روى باعلا عليين آورند و جمعى در اسفل السافلين افتند و بعضى بر درجهء وصلت و برخى بر در كه مفارقت و جمعى از دولت وصول بجنان نازان و برخى بر آتش نيران گدازان
چنانچه ميفرمايد كه
فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا
پس اما آنان كه گرويدهاند
وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ
و كردند كارهاى پسنديده و شايسته
فَهُمْ فِي رَوْضَةٍ
پس ايشان در مرغزارى پر ازهار و انهار
يُحْبَرُونَ
شادمان گردانيده شده باشند بر وجهى كه اثر آن بر صحيفهء رخسار ايشان ظاهر باشد چه مكرم باشند بكرامت ازلى و متنعم بنعمت لم يزلى و محلى باشند بزيور و حلى