و در احقاف از عياشى نقل كرده كه متوج باشند بتاج عزت و در عين المعانى گفته كه آواز خوش شنوانند ايشان را و ايشان را هيچ لذتى مثل سماع نباشد و در خبر است كه ابكار بهشت غناء كنند باصواتى كه خلايق مثل آن نشنيده باشند و اين افضل نعم بهشت بود چنان كه در كشاف از پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم نقل كرده كه ذكر جنت و نعيم فرمود و در آخر مجلس اعرابى برخاست و گفت يا رسول اللّه در بهشت سماع باشد فرمود نعم سماع باشد بدرستى كه در بهشت جوئيست كه در كنار آن حوران بكر نشستهاند سفيد اندام و فراخ چشم با حدقه سياه كه غنا كنند به آوازهائى كه هرگز مانند آن هيچكس نشنيده باشد و اين از بهترين نعم بهشت است و در مجمع اين روايت از ابى دردا نقل كرده و بعد از آن گفته كه ابو دردا را بعد از ذكر اين سؤال كردند كه مغنيات بهشت بچه چيز تغنى كنند فرمود كه بالتسبيح و از ابو دردا منقولستكه رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم صفت بهشت ميكرد مردى بر پاى خاست و گفت يا رسول اللّه من مردىام كه آواز خوش بسيار دوست ميدارم در بهشت آواز خوش باشد فرمود آرى و الذى نفسى بيده يعنى آرى بخدائى كه نفس من بفرمان اوست كه در بهشت درختى استكه چون وحى كند آن درخت را كه سماعى بشنوان بندگان را كه در دنيا خود را از استماع لهو و لعب بازداشتهاند درخت بآواز آيد بتسبيح و تهليل آنچنان آوازى كه خلايق مانند آن را نشنيده باشند و از مغيره نيز روايتست كه پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فرمود كه در بهشت درختانى استكه چون اهل بهشت را سماع آرزو باشد خداى تعالى از زير عرش بادى بفرستد تا بر آن درختان آيد و برگهاى آن را بجنباند و بر يكديگر زند از آنجا آوازى برآيد كه اگر اهل دنيا بشنوند از طرب هلاك شوند و بروايت صحيحه باسانيد معتبره از حضرت رسالت مرويستكه هيچ بندهء در بهشت داخل نشود مگر كه نزد سرين و پائين او دو كس از حور العين بنشينند و غنا كنند براى او نيكوترين آوازى كه جن و انس او را نشنيده باشند و آن از مزمار شيطان نباشد بلكه بتمجيد و تحميد حق تعالى باشد و صاحب كشف الاسرار آورده كه فردا دوستان خدا در روضات جنان ميان رياحين بشادى سماع كنند و فرمان آيد بداود كه به آن نغمهء دل آويز و صوت شور انگيز كه تو را دادهام زبور بخوان و بموسى خطاب رسد كه اى موسى تورية تلاوت كن و بعيسى ندا رسد كه تو بقرائت انجيل مشغول شو و بطوبى خطاب آيد كه اى طوبى و از دل آواى بتسبيح ما بگشا و اسرافيل مخاطب شود كه اى اسرافيل تو قرائت قرآن كن ثعلبى در تفسير خود از اوزاعى نقل كرده كه هيچكس را آواز خوشتر از آواز اسرافيل نباشد چون افتتاح بغنا كند تمام فرشتگان از اوراد و اذكار خود بازمانند حاصل كه شريفترين لذتى در بهشت سماع خواهد بود و لهذا
تفسير خلاصه منهج الصادقين ( خلاصة المنهج ) ( فارسى ) — صفحة 222
مساهمون: الملا فتح الله الكاشاني
ص٢٢٢