ايشان
همچنانكه ميفرمايد
وَ الَّذِينَ آمَنُوا
و آنان كه گرويدند
وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ
و كردند كارهاى نيكو
لَنُكَفِّرَنَّ عَنْهُمْ
هر آينه محو كنيم از ايشان
سَيِّئاتِهِمْ
بديهاى ايشان را از كفر و معاصى به جهت ايمان و طاعات بر وجهيكه گوئيا هرگز ايشان بدى نكردهاند و بدان راغب نشدهاند
وَ لَنَجْزِيَنَّهُمْ
و هر آينه پاداش دهيم ايشان را يعنى نيكو كاران را
أَحْسَنَ الَّذِي
نيكوتر عملى را كه
كانُوا يَعْمَلُونَ
بودند كه ميكردند يعنى توحيد را كه بهترين عمل ايشان است جزا دهيم و بعد از آن باقى اعمال را به ترتيب الافضل فالافضل پاداش دهيم ايشانرا بيشتر و بهتر از اعمال ايشان يكى را ده و زياده تا هفتصد چه ايشان محتاجند و من بىنياز
آوردهاند كه چون سعد بن ابى وقاص اسلام آورد مادرش جنة بن سفيان بن امية بن عبد الشمس سوگند خورد كه از آفتاب بسايه نروم و هر چه بدان مايهء زندگى بدن من باشد تناول نكنم تا بميرم مردمان گويند كه يا قاتل امهاى كشندهء مادر خويش پس يكروز نه چيز خورد و نه آب آشاميد روز ديگر به همان دستور گذشت سعد گفت ايمادر اگر صد جان داشته باشى و به بينم كه يك يك از بدن تو مفارقت كند كه من ترك دين محمد نكنم پس طعام خوردن و نخوردن تو هر دو نزد من مساويست بعد از آن سعد صورت حال بعرض سيد كائنات صلّى اللّه عليه و آله و سلّم رسانيد و اين آيه نازلشد
وَ وَصَّيْنَا الْإِنْسانَ
و امر كرديم آدمى را
بِوالِدَيْهِ
بمادر و پدرش
حُسْناً
نيكوئى كردن بفعل كه محض خوبى باشد و به جهت فرط حسن گويا محض حسن است فى ذاته و
إِنْ جاهَداكَ
و اگر كوشش نمايند والدين و جنك و جدال كنند با تو
لِتُشْرِكَ بِي
تا شرك آرى و انباز گيرى به من
ما لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ
آن چيزى را كه نيست مر ترا بالوهيت آن دانشى تعبير نموده از نفس الوهيت بنفى علم به آن يا به جهت اشعار بآنچيزى كه معلوم نباشد صحت آن جايز نيست اتباع آن يعنى اگر مادر و پدر ترا تكليف كنند به آنكه انبازى گيرى براى من چيزى را كه الوهيت آن ندانى و فى الواقع الوهيت ثابت نيست جز مرا
فَلا تُطِعْهُما
پس فرمان مبر ايشان را كه اطاعة مخلوق در معصيت خالق جايز نيست
إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ
بسوى مجازات منست بازگشت شما از مؤمن و كافر و نيكو كار و بد كار
فَأُنَبِّئُكُمْ
پس بياگاهانم شما را در آنوقت
بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ
به آنچه هستيد كه ميكنيد يعنى بجزا دادن بر آن شهر بن حكيم از پدر خود روايت كرده و او از جد خود كه گفت از پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم پرسيدم كه يا رسول اللّه با كه نيكوئى كنم فرمود امك بمادر خود گفتم بعد از آن فرمود اباك به پدر خود ثم الاقرب