فالاقرب بعد از آن نيكوئى كن بهر كه نزديكتر باشد به تو در خويشى - و انس از پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم رواية كرده كه آنحضرت فرمود الجنة تحت اقدام الامهات يعنى بهشت در زير قدمهاى مادرانست و در حديث قدسى آمده كه من رضا عنه والده فانا عنه راض يعنى هر كه پدر و مادر از او خشنود باشد من از او خشنود باشم و شبهه نيست در آنكه اطاعت آنها در چيزيست كه موافق امر الهى باشد نه نواهى او پس ترك امور مفروضهء اطاعت ايشان نبايد كرد بلكه در ترك غير آن از امور مباحه تابع ايشان بايد شد
وَ الَّذِينَ آمَنُوا
و آنان كه ايمان آوردند بعد از كفر
وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ
و كردند كارهاى شايسته بعد از فساد
لَنُدْخِلَنَّهُمْ
هر آينه در آريم ايشانرا
فِي الصَّالِحِينَ
در زمره ستودگان و شايستگان از انبيا و اوليا و شهدا و يا داخل سازيم ايشان را در مدخل صالحان كه روضات جنان است
و بعد از بيان ذكر اخبار مؤمنين در احوال و مآل اهل نفاق ميفرمايد كه
وَ مِنَ النَّاسِ
و از مردمان
مَنْ يَقُولُ
كسيست كه ميگويد
آمَنَّا بِاللَّهِ
گرويديم به خدا
فَإِذا أُوذِيَ
پس چون ايذا كرده شود يعنى كفره او را عذاب كنند
فِي اللَّهِ
در راه خدا يعنى بسبب دين او
جَعَلَ
گرداند يعنى شمارد
فِتْنَةَ النَّاسِ
رنج و عذاب مردمان را
كَعَذابِ اللَّهِ
مانند عذاب خداى يعنى ترك ايمان كند از خوف ايذاى خلق چنان كه ترك كفر ميبايد كرد از خوف عذاب خدا
وَ لَئِنْ جاءَ نَصْرٌ مِنْ رَبِّكَ
و اگر بيايد يارى و نصرتى از نزد پروردگار تو يعنى فتحى و غنيمتى
لَيَقُولُنَّ
هر آينه گويند
إِنَّا كُنَّا مَعَكُمْ
بدرستيكه ما هستيم با شما در دين و ملت پس ما را در دين شريك خود سازيد
أَ وَ لَيْسَ اللَّهُ
آيا نيست خداى يعنى هست
بِأَعْلَمَ
داناتر از همه دانايان
بِما فِي صُدُورِ الْعالَمِينَ
به آنچه در سينههاى عالميانست از صفا و اخلاص و كدورت و نفاق و كذب و شرك
وَ لَيَعْلَمَنَّ اللَّهُ
و هر آينه ميداند خداى
الَّذِينَ آمَنُوا
آنان كه گرويدهاند بدل بر وجه رسوخ و ثبات
وَ لَيَعْلَمَنَّ الْمُنافِقِينَ
و هر آينه ميداند منافقان را و ايشانرا در دنيا متميز خواهد ساخت بابتلا و امتحان در بلا چه بمحنت و بلية جوهر مرد شناخته مىشود همچنانكه به آتش عيار زر و نقره معلوم ميگردد و بعد از امتياز مؤمن و كافر هر يك فراخور خود جزا و سزا خواهد داد و اين آيه تهديد منافقانست و دفع تو هم ايشان ناجىاند از ضرر به جهت اخفاى كفر چه آيه دالست بر آنكه كافر باطن ايشان ظاهر است بر كسى كه مالك تراست و به جهت اين عقوبت عظمى و فضيحت كبرى بايشان خواهد رسانيد از ابن عباس مرويست