ابو هريره روايتست كه رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فرمود كه چون خداى تعالى از خلق آسمان و زمين بپرداخت صورى بيافريد و باسرافيل داد وى آن را در دهن گرفت و حشم را در زير عرش گماشته تا فرمان الهى در رسد كه صور در دم من گفتم يا رسول اللّه صور چه باشد فرمود شاخيست بزرك دورى او مقابل آسمان و زمين است و اسرافيل سه بار صور دمد يكى نفخهء فرع باشد و آن آنست كه در اين آيه مذكور شد دويم نفخهء صعقه سيم نفخه احيا پس اول كه اسرافيل را فرمايد كه دم در صور دمد هر چه در آسمانها و زمينها باشند بترسند و كوهها بجنبش درآيند و چون گرد بر هوا روند و زمين از جاى خود بجنبند بر وجهى كه اصلا قرار نگيرد مانند كشتى در روى آب با قنديل آويخته كه باد سخت بر او خورد كقوله تعالى يوم ترونها تذهل كل مرضعة عما ارضعت تا آخر يعنى مادران در آن روز از هول فرزندان شير خواره را فروگذارند و زنان آبستن بچه بيندازند و كودكان از ترس آن پير شوند و شياطين از فزع آن برمند و با قطار زمين روند و فرشتگان تازيانه بر روى ايشان زنند تا باز بجاى خود روند و همهء مردمان مدهوش و متحير شوند در اين باشند كه زمين شكافته شود و شق گردد چون در آسمان نگرند مانند زيت گداخته بيند پس شكافته گردد و ستارگان فرو ريزند و آفتاب و ماه گرفته شوند پس اسرافيل را فرمايد تا بار ديگر صور در دمد و اين نفخه را صعق نامند و هر كه در آسمان و زمين باشد بميرد مگر جبرئيل و ميكائيل و اسرافيل و عزرائيل و حاملان عرش پس بعزرائيل ندا رسد كه چه كس باشد كه مانده است گويد همين من و جبرئيل و ميكائيل و اسرافيل و حملهء عرش و تو كه خداوندى مبرا از وصمت فناء و زوال پس بجبرئيل و ميكائيل خطاب آيد كه بميريد فى الحال بميرند و حاملان عرش را ندا رسد كه موتوا همه بميرند پس اسرافيل را گويد كه صور را بعرش ده و تو نيز بمير اسرافيل صور را بعرش سپارد و جان دهد آنگاه ملك الموت را گويد ديگر كه مانده است گويد بار خدايا تو عالمى كه غير از من ديگر كسى نمانده و ويرا نيز خطاب آيد كه مت كما ماتوا بمير همچنانكه ايشان بمردند و عزرائيل نيز سمت فنا پذيرد پس ملك تعالى اين ندا در دهد كه لمن الملك اليوم للّه الواحد القهار بعد از آن دنيا را هموار سازد بحيثيتى كه اگر بيضهء در مشرق نهاده باشند در مغرب آن را توان ديد آنگاه حق تعالى بقدرت كاملهء خود چهل روز باران ببارد بمثابهء نطفهء مردان تا از بالاى زمين دوازده گز برآيد و همچنانكه نباتات روئيده مىشود خلقان از آن آفريده شوند و حاملان عرش را ندا كند و جبرئيل و ميكائيل و اسرافيل را گويد كه صور را بردار و در دم اسرافيل صور در دمد حق تعالى فرمان دهد تا روحها به بدنها درآيند روحهاى مؤمنان كه چون نور درخشنده باشند بر ابدان خود درآيند و همه را زنده
تفسير خلاصه منهج الصادقين ( خلاصة المنهج ) ( فارسى ) — صفحة 143
مساهمون: الملا فتح الله الكاشاني
ص١٤٣