وَ اللَّهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ وَكِيلٌ
و خداى بر همه چيزها گواهست و يا كارگذار كسيست كه كار خود را به او بازگذارد و نگاه دارندهء آنكه خود را به دو سپارد پس توكل به دو كن و از گفت و شنود هر حسود و عنود باك مدار .
أَمْ يَقُولُونَ افْتَراهُ
بلكه ميگويند كافران كه محمد بربافته است آنچه ميگويد كه به من وحى ميكنند يعنى قرآن را خود ميسازد
قُلْ فَأْتُوا بِعَشْرِ سُوَرٍ مِثْلِهِ مُفْتَرَياتٍ
بگو پس بياريد ده سورهء مانند قرآن در كمال بلاغت و حسن نظم بربافته شده از نزد شما يعنى زعم شما آنست كه قرآن را از خود بر ميتوان بافت و به من اين گمان ميبريد كه من از خود ميسازم شما فصحاى عربيد پس بايد كه شما نيز قادر باشيد بر انشاء مثل اين كلام بلكه شما از من قادرتريد جهت وقوف شما بر قصص و اخبار و عادت شما بر انشاد اشعار
وَ ادْعُوا مَنِ اسْتَطَعْتُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ
و بخوانيد از براى معاونت بر معارضه هر كرا توانيد بجز از خداى اگر هستيد راستگويان كه اينكلام بربافته شدهء منست و چون ايشان از معارضهء از عشر سوره عاجز آمدند آيتى ديگر آمد كه
( فَأْتُوا بِسُورَةٍ مِنْ مِثْلِهِ )
و چون به اين نيز اتيان نكردند عجز ايشان بر همه كس ظاهر شد .
فَإِلَّمْ يَسْتَجِيبُوا لَكُمْ
پس اگر اجابت نكردند شما را ايمؤمنان در آنچه گفتيد از آوردن سورهء مثل قرآن و متعرض جواب آن نشدند
فَاعْلَمُوا أَنَّما أُنْزِلَ بِعِلْمِ اللَّهِ
پس بدانيد كه آنچه فرو فرستاده شده بعلم خدا است يعنى متلبس بعلميستكه خاصهء اوست و كسى ديگر بر آن قادر نيست و آن علميست بمصالح بندگان و آنچه ايشانرا به كار آيد در معاش و معاد
وَ أَنْ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ
و بدانيد كه نيست معبود بسزا مگر او كه عالمست به آنچه غير او نداند و قادر است به آنچه غير او نتواند
فَهَلْ أَنْتُمْ مُسْلِمُونَ
پس آيا هستيد شما ثابتان بر اسلام مراد امر است يعنى چون اعجاز قرآن نزد شما متحقق شد پس بر اسلام ثابت باشيد .
مَنْ كانَ يُرِيدُ الْحَياةَ الدُّنْيا وَ زِينَتَها
هر كه باشد از پستى همت خواهد زندگانى دنيا و آرايش آن را در مقابلهء اعمال خير خود مراد منافقانند يا اهل ريا يا يهود يا نصارى و يا مطلق مردمان يعنى هر كه از مردمان اعمال حسنه را وسيلهء حطام دنيوى و زينت او گردانيده باشد نه ثواب اخروى
نُوَفِّ إِلَيْهِمْ أَعْمالَهُمْ فِيها
به تمام بدهيم بايشان جزاى كردار هاى ايشان در دنيا از صحت و رياست و فراخى روزى و كثرت اولاد
وَ هُمْ فِيها لا يُبْخَسُونَ
و ايشان در دنيا كاسته نشوند يعنى ايشان را از مزد دنيوى چيزى كم نكنند .
أُولئِكَ الَّذِينَ لَيْسَ لَهُمْ فِي