زبر آن آب جاى داد و در وقوف عرش بر آب و استقرار آب بر باد اعتبارى عظيم است مر اهل تفكر را جلت عظمة و قدرته از ضمره نقلست كه عرش مانند كشتى بر بالاى آب ميرفت بعد از آن لوح و قلم و فرشتهء خلق فرمود و آن فرشته را امر كرد تا جميع كائنات كه موجود خواهد شد در لوح نوشت بعد از آن فرشته هزار سال تسبيح او سبحانه ميكرد آنگاه جميع موجودات را آفريد
لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا
تا بيازمايد شما را يعنى با شما معاملهء آزمايندگان كند تا ظاهر گردد بر عالميان كه كدام از شما نيكوتر است از روى عمل قلب و اعضا يعنى علم و عمل كه بيشتر است مراد آنست كه تا ظاهر گردد كه كيست كه بتدبر و تفكر عالم مىشود بوحدانيت و قدرت و علم او و در طاعت و عبادت او ميكوشد و كيست كه به جهت عدم تفكر بر كفر اصرار مىكند و مرتكب عمل خير نميشود
وَ لَئِنْ قُلْتَ إِنَّكُمْ مَبْعُوثُونَ مِنْ بَعْدِ الْمَوْتِ
و اگر گوئى تو ايمحمد مر قوم خود را كه بدرستيكه شما برانگيخته شدگانيد از پس مرگ براى مجازات عمل نيك و بد
لَيَقُولَنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا إِنْ هذا إِلَّا سِحْرٌ مُبِينٌ
هر آينه گويند آنان كه نگرويدند نيست اين سخن كه در باب بعث ميگوئيد مگر مانند سحر آشكارا در بطلان يا در فريب يعنى همچنانكه سحر فريبست و باطل و حقيقتى ندارد اين سخن تو نيز كه در باب بعث ميگوئى حقيقتى ندارد و فريب و باطلست .
وَ لَئِنْ أَخَّرْنا عَنْهُمُ الْعَذابَ إِلى أُمَّةٍ مَعْدُودَةٍ
و اگر تاخير كنيم از ايشان عذاب استيصال را كه وعده دادهايم تا بجماعتى از اوقات يعنى ببعضى از اجزاى وقت شمرده شده كه منتهى شود آنهنگام عذاب نازل سازيم
لَيَقُولُنَّ ما يَحْبِسُهُ
هر آينه گويند از روى استهزا چه چيز بازميدارد عذاب را از نزول و وقوع - از ابو عبد اللّه و ابو جعفر عليه السّلام مرويست كه مراد بامت اصحاب مهدىاند كه سيصد و سيزده تن باشند بعدد اصحاب بدر كه در يك ساعت نزد آنحضرت جمع شوند يعنى كفار ايمان نيارند و بوعدهء عذاب ما استهزا كنند تا آنكه بدست مهدى و اصحاب او مستاصل شوند
أَلا يَوْمَ يَأْتِيهِمْ
بدانيد كه آن روز كه بيايد عذاب بديشان كه روز بدر است يا حين ظهور مهدى عليه السّلام
لَيْسَ مَصْرُوفاً عَنْهُمْ
نباشد عذاب بازداشته شده از ايشان يعنى چون وقت آن در رسد به هيچ وجه از ايشان مندفع نگردد
وَ حاقَ بِهِمْ ما كانُوا بِهِ يَسْتَهْزِؤُنَ
و احاطه كرده خواهد شد بديشان آنچه بودند كه از روى جهل و فرط ضلالت بدان استهزا ميكردند و بوقوع آن تعجيل مينمودند .
وَ لَئِنْ أَذَقْنَا الْإِنْسانَ مِنَّا رَحْمَةً
و اگر بچشانيم يعنى بدهيم آدميرا از نزد خود نعمتى كه در يابد