از افعال و اعمال مرويست از ابى صالح كه ابن عباس فرمود كه معنى آنست كه كونوا مع على و اصحابه يعنى باشيد با على و متابعان او يعنى پيروى ايشان كنيد در هر چه شما را به آن فرمايند و حافظ ابو نعيم كه يكى از فضلاى اهل سنة است روايت كرده كه اين آيه در شأن عاليشان على بن أبي طالب عليه السّلام نازل شده و مراد از صادقين على بن ابى طالب كه حق تعالى امر كرده همهء اصحاب محمد را كه از خدا بترسند و بعد از آن ايشانرا فرمود كه كونوا مع الصّادقين يعنى باشيد با محمد و اهل بيت او باينوجه كه متابعت ايشان كنيد در خبر است كه چون بنده هميشه راست گويد نام او در جريدهء صديقان نويسند و اگر دروغ گويد نام او در زمرهء دروغ زنان نويسند بعد از ذكر متخلفان از حرب تبوك بيان قبول توبه بعضى از ايشان كه بر سبيل كاهلى بودند نه بر وجه نفاق ميفرمايد كه .
ما كانَ لِأَهْلِ الْمَدِينَةِ
روانيست و نشايد مر اهل مدينه را
وَ مَنْ حَوْلَهُمْ مِنَ الْأَعْرابِ
و آنان كه گرداگرد ايشانند از باديه نشينان چون اعراب جهينه و مزينه و اسلم و اشجع و بنى غفار
أَنْ يَتَخَلَّفُوا عَنْ رَسُولِ اللَّهِ
آنكه تخلف كنند و باز پس روند از مرافقة رسول خدا بجهاد يا از حكم او
وَ لا يَرْغَبُوا بِأَنْفُسِهِمْ
و نرسد ايشان را كه رغبت كنند بنفسهاى خود
عَنْ نَفْسِهِ
از نفس رسول يعنى خويشتندارى و تنپرورى كنند و به تنعم گذرانند و كناره گيرند از كشيدن رنجهائى كه او ميكشد
ذلِكَ
آن وجوب متابعت و ترك تخلف
بِأَنَّهُمْ
بسبب آن است كه ايشان چون با رسول خدا باشند
لا يُصِيبُهُمْ ظَمَأٌ وَ لا نَصَبٌ
نرسد ايشان را تشنگى و نه رنجى از تعب سفر
وَ لا مَخْمَصَةٌ فِي سَبِيلِ اللَّهِ
و نه گرسنگى در راه خدا
وَ لا يَطَؤُنَ
و نسپرند مكانى از امكنه كفار بسم اسب يا كف شتر يا بپاى خود
مَوْطِئاً
سپردنى كه آن
يَغِيظُ الْكُفَّارَ وَ لا يَنالُونَ مِنْ عَدُوٍّ
بخشم آورد كافران را و نيابند از دشمن
نَيْلًا
يافتنى از قتل و اسر و غارت و جراحت و هزيمت
إِلَّا كُتِبَ لَهُمْ
مگر كه نوشته شده براى ايشان
بِهِ عَمَلٌ صالِحٌ
بسبب آن كردارى شايسته كه موجب ثوابست يعنى بهر يك از اينها كه بديشان رسد مستحق ثواب شوند از ابن عباس نقل است كه بهر ترسى كه از دشمن بدل ايشان رسد هفتاد حسنه در ديوان ايشان نويسند
إِنَّ اللَّهَ لا يُضِيعُ أَجْرَ الْمُحْسِنِينَ
بدرستى خدا ضايع نميگرداند مزد نيكوكاران را كه مجاهدانند .
وَ لا يُنْفِقُونَ نَفَقَةً صَغِيرَةً
و نفقهء نكنند نفقهء اندك و خرد چون تازيانه و نعل اسبى يا صاع خرمائى كه بدهند چون ابو عقيل كه قبل از اين گذشت
وَ لا كَبِيرَةً