و نه نفقه بزرگ چون انفاق عباس و غير او كه غرض ايشان به آن انفاق اعزاز دين خدا باشد
وَ لا يَقْطَعُونَ وادِياً
و قطع نكنند در مسير خود هيچ ممر يعنى هيچ زمينى قطع نكنند
إِلَّا كُتِبَ لَهُمْ
مگر كه نوشته شود براى ايشان ثواب آن و ثبت گردد
لِيَجْزِيَهُمُ اللَّهُ أَحْسَنَ ما كانُوا يَعْمَلُونَ
تا جزا دهد خدا ايشان را بسبب آن نيكوترين آن را كه در راه حق عمل ميكنند چون احسن را جزا دهد جزاى حسن را نيز بدان الحاق كند به جهت تكثير آن و گويند مراد با حسن جميع عمل واجب و ندب است كه نيكوترند از مباح يعنى ثواب آن بر واجب و ندب باشد و از امير المؤمنين عليه السّلام روايت است كه پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فرمود كه هر كه نفقه براى غازيان بفرستد و خود در خانه نشسته بود حق تعالى بهر درهمى هفتصد هزار درهم عوض به او دهد پس هر تعب و ظما و نصب و جوع و انفاق در حج و زيارة احد معصومين يا در طلب علم يا در امر واجب واقع شود موجب ثواب جزيل است از ابن عباس مرويست كه چون انواع تهديدات در باب متخلفان نازلشد مؤمنان جازم شدند بر آنكه چون نفير جهاد برآيد بتمامى عازم حرب شوند خواه رسول خود متوجه جهاد شود يا لشگر فرستد چون رسول لشگرى را نامزد كردى همهء مسلمانان بيرون رفتندى و رسول را تنها گذاشتندى آيه آمد كه .
وَ ما كانَ الْمُؤْمِنُونَ لِيَنْفِرُوا
و روا نيست و نشايد مؤمنان را آنكه بيرون بروند بغزا
كَافَّةً
همهء ايشان را چه امر معاش و معاد مختل ميماند همچنانكه همهء ايشان را نيست كه توقف كنند
فَلَوْ لا نَفَرَ
پس چرا بيرون نروند
مِنْ كُلِّ فِرْقَةٍ مِنْهُمْ
از هر جمعى كثير از ايشان مراد قبيله و اهل بلدهاند كه از ايشان بيرون روند
طائِفَةٌ
گروهى بجهاد روند و باقى توقف نمايند
لِيَتَفَقَّهُوا
تا طلب دانش كنند
فِي الدِّينِ
در دين و فقه آموزند در خدمت حضرت رسالت صلّى اللّه عليه و آله و سلّم
وَ لِيُنْذِرُوا قَوْمَهُمْ إِذا رَجَعُوا إِلَيْهِمْ
و بايد كه بيم كنند فقها گروه خود را چون بازگردند بسوى اهل خود در ايندليل است بر آنكه نفقه در دين و نعليم از فروض كفائى است و سزاوار آنست كه غرض متعلمان در تفقه استقامت خودشان باشد و اقامت غير نه قصد توقع بر مردمان و اشتهار در بلاد
لَعَلَّهُمْ يَحْذَرُونَ
تا باشد كه اهل قبيله ايشان حذر كنند از آنچه ترسانيده و بيم كرده ميشوند بر آن يعنى از معاصى اجتناب نمايند و نزد كلبى آيهء مذكوره در حق بنى اسد آمد كه ايشان را قحطى عظيم آمد برخاستند و با جميع زنان و كودكان بمدينه آمدند و گفتند ما آمدهايم تا تعليم گيريم از رسول خدا پس نرخها گران كردند و بعضى راهها را نجس ساختند به بول و غايط حق تعالى فرمود كه از هر قبيله گروهى از ايشان بطلب علوم