كه خدايا اگر اين گروه مؤمنان هلاك شوند كسى ديگر نباشد كه ترا بوحدانيت پرستد پس بوعدهء خود وفا كن و ايشان را بر اعداء غالب ساز
فَاسْتَجابَ لَكُمْ
پس اجابت كرد خدا مر شما را
أَنِّي مُمِدُّكُمْ بِأَلْفٍ مِنَ الْمَلائِكَةِ
به آنكه مدد كنندهام شما را بهزار كس از فرشتگان
مُرْدِفِينَ
از پى مؤمنان در آيندگان و يا از عقب يكديگر در آمدگان و مراد از اين الف آنانند كه مقدمهء لشگر ملائكه بودند و با وجوه و اعيان ايشان و ثعلبى در تفسير خود از مجاهد نقل مىكند كه غير از اين هزار فرشته در روز بدر قتال نكردند و آن ثلثه و خمسه كه در سوره آل عمران مذكور شد جهت مژده نصرت آمده بودند و مياطى گويد مراد بمردفين از پى درآمدن الفى بود بعد از الفى تا پنج هزار فرشته و نزد بعضى اول سه هزار بودند و هزار كه در اين سوره مذكوره است در عقب هزار ديگر در آمدند و مجموع پنج هزار شد و نيز مروى است روز بدر كه جبرئيل با پانصد فرشته نزول كردند جبرئيل بميمنه و ميكائيل بميسره با جامههاى سفيد و عمامههاى سفيد دنبال دستارها ميان كتفها فروگذاشته با مشركان كارزار كردند و ايشان را مغلوب كردند و در هيچ زمانى از ماضى و مستقبل ايشان مأمور نشدند بامر جهاد بلكه جهاد ايشان مخصوص است بروز بدر به جهت علو مرتبت حضرت رسالت صلّى اللّه عليه و آله و سلّم از عبد اللّه عباس روايت استكه چون مسلمانى با مشركى كارزار كردى از بالاى سر آن مشرك آواز تازيانه بر آمدى مرد مسلمان نگاه كردى مشرك افتاده بودى و اثر تازيانه بر سر وى پيدا بودى و آنمرد مسلمان كسى را نديدى چون رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم را از اين اخبار كردند فرمود راست ميگويد اينها فرشتگانند كه حق تعالى بمدد ما فرستاده است و حضرت امير المؤمنين عليه السّلام فرمود كه فرق ميان كشتگان ما و كشتگان كفار قريش آن بود كه اثر زخم و جراحت بر كشتگان ما پيدا بود و كشتگان ايشان را اثر زخمى نبود .
وَ ما جَعَلَهُ اللَّهُ إِلَّا بُشْرى
و نگردانيد خدا اين امداد را مگر براى مژدگانى مر شما را بنصرت يعنى تا كثرت عدد ملائكه سبب بشارت و اطمينان شما بود و اگر نه يك فرشته ميتوانست كه دمار از ايشان برآورد چنان كه جبرئيل كه هفت شهرستان قوم لوط را از جاى بركند و بر گوشهء پر نهاده چندان ببرد كه آواز مرغان ايشان اهل آسمان بشنيدند و بعد از آن سرنگون كرد پس كثرت ملائكه به جهت آنست كه تا مژده باشد بنصرت
وَ لِتَطْمَئِنَّ بِهِ قُلُوبُكُمْ
و تا آرام گيرد بدان دلهاى شما و ترس قلت و ذلت شما از دل شما دور شود
وَ مَا النَّصْرُ إِلَّا مِنْ عِنْدِ اللَّهِ
و نيست نصرت و ظفر يافتن مگر از نزديك خدا چه امداد ملائكه و كثرت عدد ايشان سبب نصرتند پس يارى و فتح و نصرت و ظفر از او جوئيد